Kryeministri i Kosovës bëri të ditur sot se analiza gjenetike ka konfirmuar identitetin e tri viktimave të nxjerra nga varrezat masive në lokacionet Kalludër dhe Jabukë, në komunën e Zubin Potokut. Njoftimi u bë ndërsa ai ndodhet në Shtetet e Bashkuara për Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së.
Shifrat. Varri i parë u konfirmua më 27 korrik. Tri raportet e para të ADN-së u dorëzuan brenda më pak se dy muajve, një afat i shkurtër krahasuar me ritmin e zakonshëm të identifikimeve për krimet e vitit 1999. Nga zhdukja e personave, më 19 prill 1999, deri te përgjigjja e parë për familjet kanë kaluar njëzet e shtatë vjet.
Kush ishin. “Grupi i Intelektualëve” është emri me të cilin njihet një grup qytetarësh kryesisht nga Skenderaji dhe Mitrovica, të rrëmbyer dhe të zhdukur me dhunë në prill të vitit 1999. Identifikimi i sotëm është hera e parë që një pjesë e fatit të tyre merr provë shkencore.
Kush e bëri punën. Identifikimi u krye nga Komisioni Ndërkombëtar për Personat e Zhdukur në bashkëpunim me komisionin qeveritar për personat e zhdukur dhe me Institutin e Mjekësisë Ligjore, të cilët njoftuan familjet menjëherë pas verifikimit. Pritet dorëzimi i raporteve të tjera.
Përgjegjësia. Sipas njoftimit zyrtar, kërkohet presion ndërkombëtar, nga Shtetet e Bashkuara, Mbretëria e Bashkuar dhe Bashkimi Evropian, që Serbia të zbatojë deklaratën e vitit 2023 për personat e zhdukur dhe të hapë arkivat e klasifikuara, konkretisht ato të Brigadës së 37-të të Motorizuar të ushtrisë jugosllave. Pa këto arkiva, lokalizimi i varreve mbetet punë rasti, jo procedurë.
Pyetja që mbetet. Deklarata për personat e zhdukur është nënshkruar tre vjet më parë. Cila pjesë e saj është zbatuar deri sot, dhe cili mekanizëm konkret detyron dorëzimin e arkivave ushtarake? Kjo pyetje nuk ka marrë përgjigje as nga pala që mban arkivat, as nga ndërmjetësuesit ndërkombëtarë.
“Asnjë përgjigje nuk mund ta shuajë dhimbjen e humbjes, por njohja e së vërtetës i jep fund ankthit të pritjes”, thuhet në njoftimin e kryeministrit të Kosovës. Emrat e tre personave të identifikuar nuk janë bërë publikë, në respekt të familjeve.
