Maqedonia po bëhet gjithnjë e më aktive në ekonominë dixhitale, por kryesisht në rolin e konsumatorit. Qytetarët blejnë pa vështirësi produkte nga platformat ndërkombëtare, paguajnë me karta dhe porosisin mallra nga dyqane online në Evropë, SHBA dhe Azi.
Sipas të dhënave për vitin 2024, rreth 64 për qind e përdoruesve të internetit në vend kanë bërë blerje online, më shpesh përmes platformave të huaja si AliExpress, Temu dhe dyqane të tjera ndërkombëtare që ofrojnë çmime konkurruese dhe dërgesa të shpejta. Ky trend është përforcuar edhe nga rritja e përdorimit të smartfonëve dhe besimit në pagesat elektronike.
Megjithatë, kur bëhet fjalë për të fituar para online, situata është shumë më e ndërlikuar. Profesionistët e pavarur si dizajnerët, programuesit, redaktorët e videove, konsulentët apo bizneset e vogla dixhitale hasin pengesa të shumta kur duhet të marrin pagesa nga jashtë. Në vend që të përqendrohen vetëm te zhvillimi i produkteve dhe shërbimeve, ata shpesh detyrohen të merren me procedura financiare të komplikuara.
Një nga sfidat kryesore mbetet qasja e kufizuar në sistemet globale të pagesave. Edhe pse PayPal e përfshin Maqedoninë në listën e vendeve të mbështetura, funksionaliteti nuk është i plotë si në tregjet e zhvilluara. Për përdoruesit vendas, problemi kryesor nuk është pagesa, por pranimi dhe tërheqja e fondeve në mënyrë të thjeshtë dhe me kosto të ulët. Kjo krijon një hendek mes mundësive globale dhe realitetit lokal.
Një situatë e ngjashme vlen edhe për Stripe, një nga platformat më të rëndësishme për pagesa online, e cila nuk e liston Maqedoninë si vend të mbështetur për hapjen e llogarive biznesore. Kjo kufizon seriozisht aftësinë e startup-eve dhe kompanive të vogla për të operuar në tregun global, sidomos në modele biznesi si SaaS, abonimet apo shitja e produkteve dixhitale.
Në praktikë, kjo do të thotë se një qytetar mund të blejë lehtësisht online brenda pak minutash, sidomos në platforma si Temu që kanë fituar popullaritet të shpejtë për ofertat agresive dhe çmimet e ulëta, por njerëzit shpesh duhet të kalojnë nëpër procese më të ndërlikuara për të marrë pagesat e tij. Shumë prej tyre mbështeten në transferta bankare ose platforma alternative si Payoneer, Wise apo Skrill, të cilat shpesh shoqërohen me komisione më të larta, kohë pritjeje dhe procedura shtesë. Për disa, kjo do të thotë edhe humbje klientësh, pasi procesi i pagesës bëhet më pak i përshtatshëm për partnerët ndërkombëtarë.
Ky fenomen nuk prek vetëm punonjësit e pavarur, por ekonominë në tërësi. Në një kohë kur gjithnjë e më shumë të rinj punojnë për klientë ndërkombëtarë dhe sektorët kreativë e dixhitalë kanë potencial të madh për të sjellë të ardhura nga jashtë, mungesa e një infrastrukture të zhvilluar pagesash mbetet një pengesë serioze për rritjen ekonomike të vendit. Për më tepër, kjo situatë mund të nxisë edhe informalitetin ose zhvendosjen e aktiviteteve biznesore jashtë vendit, ku kushtet janë më të favorshme.
Për të përfituar plotësisht nga ekonomia dixhitale, do të duhet të përmirësojë integrimin me sistemet ndërkombëtare të pagesave, të lehtësojë rregulloret financiare dhe të mbështesë më aktivisht sipërmarrjen dixhitale. Pa këto hapa, vendi rrezikon të mbetet kryesisht një treg konsumator në një ekonomi globale ku vlera krijohet gjithnjë e më shumë përmes shërbimeve dhe produkteve dixhitale.
