Vetëm pak metra e ndanin Reza Mohammedin nga destinacioni i tij (i përkohshëm), Kroacia.
Ai kishte ecur me vështirësi për orë të tëra, duke luftuar nëpër errësirë dhe pyll me një mik.
Por në kufirin e gjelbër, gjithçka mori fund. Policia kufitare kroate duhet të ketë pritur njerëz si ai.
“Kroacia ishte vërtet keq”, thotë Reza. Gjërat dolën ndryshe nga sa e kishte pritur.
Një ditë më vonë, egjiptiani, i veshur me pantofla, është kthyer aty ku filloi, përpara një gardhi dy metra të lartë.
Pas tij shtrihet territori i kampit të refugjatëve Lipa prej 36,000 metrash katrorë.
Një fshat kontejnerësh diku në tokën e askujt në Bosnjë, i rrethuar nga pyje, me tabela paralajmëruese për mina dhe shtëpi të braktisura.
Është vendi ku refugjatët dhe migrantët, ngecën në rrugën e tyre drejt Evropës Qendrore.
Dhe Reza Mohammed është një nga ata që kanë mbetur të bllokuar në Lipa, edhe nëse vetë nuk e sheh kështu.
Në fshatin e tij pranë Aleksandrisë, thotë ai, nuk kishte punë, asgjë për të ngrënë dhe asnjë perspektivë.
Kjo ishte arsyeja pse u nis – me destinacion Italinë.
Ndërsa flet, tre burra nga Egjipti dhe një i ri nga Gaza i bashkohen. “Bosnja është e mirë”, i thërrasin ata rojes, shprehja e ngurtë e të cilit zbutet për një moment.
Shumë refugjatë dhe migrantë nuk janë të njohur me ta.
Sipas Zyrës Ndërkombëtare për Migrim, 198 burra, gra dhe fëmijë jetojnë aktualisht në njësitë kontejnerësh të Qendrës së Pritjes së Përkohshme të financuar nga BE-ja.
Një qendër e dedikuar për familjet në qytetin e Bihaçit sapo u mbyll zyrtarisht, për shkak të mosshfrytëzimit të mjaftueshëm.
Të gjithë tani jetojnë në fshatin kontejnerë, i cili në kapacitetin maksimal mund të akomodojë 1,500 persona.
Këtu ata marrin ushqim dhe kujdes nga organizatat e ndihmës.
Lipa, siç bëhet e qartë kur bisedohet me banorët, është një vend ku ëndrrat për një jetë të sigurt ose më të mirë në BE vazhdojnë të jetojnë – ose përfundimisht shkatërrohen.
Por asgjë nuk ka shpërthyer ende për pesë burrat.
Kjo pavarësisht faktit se ata kanë ndjerë fizikisht se nuk janë të dëshiruar në Kroaci.
“Shiko këtu,” thotë Reza, duke treguar kyçin e këmbës së tij të fryrë.
Një burrë tjetër i ngre pantallonat lart derisa shenjat në kofshë të tij janë të dukshme.
Nëse këto lëndime janë shkaktuar vërtet nga policia kufitare, siç pretendojnë të dy, është e vështirë të verifikohet.
Megjithatë, dhuna ndaj refugjatëve nuk është asgjë e re. Shtyrjet prapa – refuzimet e paligjshme – në kufirin me Kroacinë dhe në vendet e tjera të BE-së, janë dokumentuar mirë prej vitesh.
Edhe pse kjo praktikë është teknikisht në kundërshtim me të drejtën ndërkombëtare dhe të drejtat e njeriut, policia e imigracionit e zbatoi atë “sistematikisht” deri në vitin 2023, sipas Zyrës së Avokatit të Popullit Kroat.
Aktualisht, është e vështirë të krijohet një pamje e qartë e situatës për shkak të tërheqjes së disa OJQ-ve nga kufiri.
Megjithatë, ky rrezik nuk është më i vetmi, e lëre më, më i madhi. Bandat kriminale janë përhapur gradualisht edhe në të gjithë rajonin kufitar, siç shpjegon një oficer policie që dëshiron të mbetet anonim.
“Ata janë një mafia e madhe”, dhe njihet me emrin BWK, siç ka zbuluar një hetim nga Balkan Insight.
Metoda e tyre e pabesë: Ata synojnë konkretisht migrantët, i rrëmbejnë dhe përpiqen të zhvatin shpërblim nga familjet e tyre në shtëpi.
Policia ka zbuluar vazhdimisht trupa në pyje, por deri më tani, vetëm disa janë arrestuar.
“Është e vështirë të ndërmerren veprime sistematike kundër këtyre strukturave”, pranon oficeri i policisë.
Pavarësisht të gjitha këtyre rreziqeve, qëndrimi në Bosnjë nuk është një mundësi për shumicën e refugjatëve. Vetëm 234 kërkesa për azil u paraqitën në vend vitin e kaluar.
Duket sikur qëllimi është tashmë shumë i prekshëm, shumë afër, për t’u dorëzuar kaq afër destinacionit të parashikuar pas rrugës përtej Mesdheut, vështirësive të arratisjes, dhunës dhe lojës së fshehjes.
Por kjo është pikërisht ajo që bëri Musa 24-vjeçar nga Sierra Leone, për arsyet e përmendura më sipër.
“Më në fund doja të kisha qetësi shpirtërore”, thotë Musa disa orë më vonë në një restorant piktoresk në lumin Una.
Ai ka punuar në kuzhinë këtu për dy vjet.
Kur kolegët e tij kalojnë pranë, e përkëdhelin në shpatull. Ka një atmosferë vëllazërore.
Musa duket i qetë, pavarësisht orës së pikut në restorant. Vetëm kur fillon të flasë për arratisjen e tij, vetullat e tij rrudhen.
“Arratisja nga Turqia nëpërmjet Greqisë në Maqedoninë e Veriut ishte e rrezikshme”, thotë Muza, duke rrëfyer rrahjet dhe ngacmimet nga kontrabandistët dhe policia.
Kur më në fund gjeti strehim në kampin Lipa dhe pa banorët që ktheheshin në kamp, të rraskapitur pas përpjekjeve të dështuara, dhe duke treguar për kthimet brutale, ai braktisi planin e tij. Sot, ai është i lumtur që e bëri.
“Po përpiqem të ndërtoj një jetë këtu në Bosnjë tani”, thotë 24-vjeçari.
Por edhe kjo nuk do të jetë e lehtë për të: Kërkesa e tij e parë për azil u refuzua sepse zyrtarët refuzuan të besonin se ai ishte torturuar në Sierra Leone.
“Doja t’u tregoja atyre shpinën time të plagosur, por ata thanë se më besonin.” Kur mori vendimin e tij, doli që nuk e besonin.
Së bashku me punonjësen e ndihmës Tatjanës dhe OJQ-në SOS Balkan Route, ata tani planifikojnë të luftojnë për lejen e tij të qëndrimit në gjykatë.
Rajoni me të vërtetë mund të ketë nevojë për punëtorë të rinj si Musa.
Shumë të rinj janë larguar nga vendi për shkak të mungesës së perspektivës dhe ndjenjës së pashpresës, thotë kryetari i bashkisë së Bihaçit, Elvedin Sedić.
Kriza politike në vend e ka lënë disi mënjanë çështjen e migracionit për momentin, pjesërisht sepse shifrat aktualisht janë të ulëta. Në të njëjtën kohë, Sedić e di se kjo mund të ndryshojë në çdo kohë.
“Edhe pse empatia e popullsisë është ende e lartë këtu, edhe pas krizës së madhe të viteve 2018/2019, ne nuk do të jemi në gjendje ta përballojmë atë vetëm.”
Sedić ka fjalë të qarta për strategjinë dhe mesazhin që BE po dërgon me Kampin Lipa: “Është hipokrite!” Disa vjet më parë, BE investoi 500,000 euro në ndërtimin e një krahu internimi në Lipa, i cili aktualisht është bosh.
“Por kur ne tërheqim vëmendjen për furnizimin e dobët me ujë, ata thonë se nuk ka para për këtë.” Strategjia e BE-së duket se është t’ia hedhë fajin Kroacisë dhe policisë së saj kufitare – por kjo nuk mund të jetë një zgjidhje./ Der Standard.
