{"id":51389,"date":"2026-07-25T10:50:12","date_gmt":"2026-07-25T10:50:12","guid":{"rendered":"https:\/\/radiojehona.mk\/?p=51389"},"modified":"2026-07-25T10:50:12","modified_gmt":"2026-07-25T10:50:12","slug":"gjermania-ne-ndryshim-ku-hapen-vendet-e-reja-te-punes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiojehona.mk\/?p=51389","title":{"rendered":"Gjermania n\u00eb ndryshim: ku hapen vendet e reja t\u00eb pun\u00ebs?"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"448\" src=\"https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/77393737_1004-1024x448.webp\" alt=\"\" class=\"wp-image-51390\" srcset=\"https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/77393737_1004-1024x448.webp 1024w, https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/77393737_1004-300x131.webp 300w, https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/77393737_1004-768x336.webp 768w, https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/77393737_1004.webp 1200w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gjermania drejt nj\u00eb faze t\u00eb re<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Thuajse \u00e7do jav\u00eb ka lajme p\u00ebr shkurtime vendesh pune n\u00eb koncernet e m\u00ebdha gjermane. Logjikisht duhet t\u00eb shikonim nj\u00eb val\u00eb papun\u00ebsie, po ajo nuk v\u00ebrehet. N\u00eb fakt, tabloja e plot\u00eb duket ndryshe. Ka disa forca q\u00eb vazhdojn\u00eb ta mbajn\u00eb ekonomin\u00eb gjermane n\u00eb k\u00ebmb\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">E para \u00ebsht\u00eb&nbsp;<strong>baza&nbsp;fiskale solide<\/strong>: me nj\u00eb borxh publik prej rreth 63 p\u00ebr qind t\u00eb PBB-s\u00eb,&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.dw.com\/sq\/gjermania\/t-17966116\">Gjermania q\u00ebndron shum\u00eb<\/a>&nbsp;posht\u00eb mesatares s\u00eb Eurozon\u00ebs (88%) apo Franc\u00ebs e Italis\u00eb, ku borxhi kalon 100%.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u00eb dyti,&nbsp;Gjermania ka nj\u00eb&nbsp;<strong>fuqi pun\u00ebtore<\/strong>&nbsp;shum\u00eb t\u00eb kualifikuar dhe nj\u00eb&nbsp;<strong>rrjet universitetesh<\/strong>&nbsp;t\u00eb lidhur ngusht\u00eb me ekonomin\u00eb;&nbsp;edhe&nbsp;<strong>produktiviteti p\u00ebr or\u00eb pune<\/strong>&nbsp;mbetet nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb lart\u00ebt n\u00eb Evrop\u00eb \u2014 mesatarja e eurozon\u00ebs q\u00ebndron rreth 11 p\u00ebr qind m\u00eb posht\u00eb se Gjermania, sipas Institutit ekonomik IW K\u00f6ln (2024).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pastaj vijn\u00eb investimet, q\u00eb pas kat\u00ebr vjet\u00ebsh r\u00ebnieje po forcohen s\u00ebrish.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Por m\u00eb interesantja \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb po ndodh pa buj\u00eb&nbsp;<strong>brenda tregut t\u00eb pun\u00ebs<\/strong>. N\u00eb nj\u00eb vit t\u00eb vet\u00ebm, industria humbi 185.000 vende pune \u2014 por: thuajse po aq vende t\u00eb reja, rreth 181.000, u hap\u00ebn n\u00eb sh\u00ebndet\u00ebsi, n\u00eb arsim e administrat\u00eb, llogariti Instituti HRI. Gjermania po kthehet ngadal\u00eb n\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri q\u00eb rron m\u00eb shum\u00eb nga sh\u00ebrbimet.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Edhe pse ekonomia po ristrukturohet,&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.dw.com\/sq\/pun%C3%AB-n%C3%AB-gjermani\/t-65107204\">&nbsp;pun\u00ebsimi mbetet pothuajse i q\u00ebndruesh\u00ebm<\/a>&nbsp;: 45.6 milion\u00eb t\u00eb pun\u00ebsuar n\u00eb 2026 \u2014 vet\u00ebm 157.000 m\u00eb pak se nj\u00eb vit m\u00eb par\u00eb \u2014&nbsp;45.62 milion\u00eb n\u00eb 2027, nd\u00ebrsa papun\u00ebsia rritet leht\u00eb n\u00eb 3.01 milion\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/static.dw.com\/image\/15526561_4.jpg\" alt=\"Nj\u00eb punonj\u00ebse e sh\u00ebrbimit t\u00eb kujdesit po ndihmon nj\u00eb banore n\u00eb nj\u00eb azil pleqsh.\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Vende t\u00eb reja pune u hap\u00ebn n\u00eb sh\u00ebndet\u00ebsi, n\u00eb arsim e administrat\u00eb<small>Fotografi: AP<\/small><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sigurisht, shkurtimet jan\u00eb t\u00eb dhimbshme. Dhe papun\u00ebsia e ul\u00ebt nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm shprehje force: ajo shpjegohet pjes\u00ebrisht me pensionimet dhe me m\u00eb pak konkurrent\u00eb nga BE p\u00ebr t\u00eb nj\u00ebjtat vende pune.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Mb\u00ebshtetja e tregut p\u00ebrmes konsumit<\/strong>&nbsp;vazhdon, sepse jo t\u00eb gjith\u00eb preken nga krizat: n\u00ebpun\u00ebsit civil\u00eb dhe punonj\u00ebsit e tjer\u00eb t\u00eb shtetit konsumojn\u00eb thuajse nj\u00ebsoj, pasi t\u00eb ardhurat i kan\u00eb pavar\u00ebsisht nga konjunktura. Ndryshe \u00ebsht\u00eb n\u00eb sektorin privat, ku shkat\u00ebrrohen ekzistenca dhe vende pune.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gjermania nuk ndodhet para kolapsit. Ajo thjesht po kalon n\u00eb nj\u00eb faz\u00eb t\u00eb re zhvillimi.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Stanjacioni \u00ebsht\u00eb real, por jo fundi i suksesit gjerman<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Problemet jan\u00eb t\u00eb m\u00ebdha \u2014 k\u00ebt\u00eb s&#8217;e mohon askush. Gjermania po p\u00ebrjeton stanjacionin ekonomik m\u00eb t\u00eb gjat\u00eb q\u00eb nga viti 1949. S&#8217;kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me nj\u00eb dob\u00ebsim t\u00eb \u00e7astit, por me disa shnd\u00ebrrime q\u00eb e godasin Gjermanin\u00eb nj\u00ebher\u00ebsh, si rrall\u00eb vende t\u00eb tjera, shkroi s\u00eb fundi ekonomisti i njohur Bert R\u00fcrup.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nga nj\u00ebra an\u00eb, vala e madhe e globalizimit, ajo q\u00eb e pasuroi vendin, ka ndaluar. Furnizimi me energji po vihet mbi baza t\u00eb reja.&nbsp; Konkurrent\u00ebt kinez\u00eb po forcohen. Popullsia po plaket dhe kjo&nbsp;e ngadal\u00ebson rritjen.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nj\u00ebkoh\u00ebsisht, vala e gjat\u00eb e pun\u00ebsimit, e nxitur nga reformat e viteve 2000 t\u00eb kancelarit Gerhard Schr\u00f6der (Agjenda 2010), ka arritur n\u00eb fund.&nbsp;Shqet\u00ebsuese jan\u00eb edhe falimentimet, q\u00eb arrit\u00ebn nivelin m\u00eb t\u00eb lart\u00eb n\u00eb nj\u00ebzet vjet \u2014 megjith\u00ebse edhe ato kan\u00eb nj\u00eb an\u00eb tjet\u00ebr: kur firma joprodhuese dalin nga tregu, lirohet kapital e fuqi pun\u00ebtore p\u00ebr sektor\u00eb m\u00eb produktiv\u00eb, sipas parimit t\u00eb \u201eshkat\u00ebrrimit krijues&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Por m\u00eb e ndjeshme \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka tjet\u00ebr: q\u00eb nga viti 2022, eksporti nuk e luan nj\u00ebsoj rolin e lokomotiv\u00ebs p\u00ebr ekonomin\u00eb gjermane. Gjermania eksporton m\u00eb pak drejt SHBA, p\u00ebr shkak t\u00eb barrierave doganore t\u00eb vendosura nga Uashingtoni; dhe nga ana tjet\u00ebr, Kina po i p\u00ebrmbyt tregjet me mallrat e veta.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Kur historia p\u00ebrdoret si paralajm\u00ebrim<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00eb media d\u00ebgjohen krahasime me Republik\u00ebn e Vajmarit (Weimar) \u2014 republik\u00ebn demokratike t\u00eb brisht\u00eb, q\u00eb i hapi rrug\u00ebn Hitlerit. Por ky krahasim, q\u00eb e b\u00ebjn\u00eb edhe disa media gjermane, flet m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr nerva t\u00eb tendosura sesa p\u00ebr gjendjen e v\u00ebrtet\u00eb. Politologu i njohur Albrecht von Lucke kujtoi s\u00eb fundi n\u00eb k\u00ebt\u00eb kuad\u00ebr se asnj\u00eb brez gjerman\u00ebsh nuk ka jetuar ndonj\u00ebher\u00eb kaq mir\u00eb sa ky i sotmi. Gjermania ndodhet n\u00eb nj\u00eb nivel t\u00eb lart\u00eb dhe ankesat q\u00eb b\u00ebn jan\u00eb duke u nisur nga ky nivel. Pra problemi ndoshta \u00ebsht\u00eb diku tjet\u00ebr.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/static.dw.com\/image\/71582481_900.jpg\" alt=\"Republika e Weimar-it, 1919.Protest\u00eb kund\u00ebr Traktatit t\u00eb Versaj\u00ebs  \u2013 Demonstrat\u00eb n\u00eb lidhje me cedimin e Prusis\u00eb Per\u00ebndimore, Berlin 1919 \/ Demonstrat\u00eb kund\u00ebr cedimit t\u00eb Danzigut dhe Pozenit. Njerez me pallto e kapele e me parulla ne duar\" style=\"aspect-ratio:1.7730017761989343;width:291px;height:auto\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Republika e Weimar-it, 1919-Protest\u00eb kund\u00ebr Traktatit t\u00eb Versaj\u00ebs<small>Fotografi: akg-images\/picture-alliance<\/small><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Njer\u00ebzit u m\u00ebsuan t\u00eb mendonin se rehatia e mir\u00ebqenia do t\u00eb vazhdonin&nbsp;pa fund, si thuajse n\u00eb tridhjet\u00eb vitet e fundit,&nbsp; do t\u00eb vazhdonin edhe pa investuar sa duhej n\u00eb t\u00eb ardhmen; si at\u00ebher\u00eb kur Gjermania mb\u00ebshtetej te gazi i lir\u00eb rus dhe te eksportet e saj.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Por koh\u00ebt ndryshojn\u00eb. Nd\u00ebrsa Republika e Vajmarit ishte nj\u00eb republik\u00eb sapodal\u00eb nga Lufta e Par\u00eb Bot\u00ebrore, me nj\u00eb shoq\u00ebri mjaft t\u00eb militarizuar, n\u00eb prag t\u00eb luft\u00ebs civile. Krahasuar me at\u00eb koh\u00eb, p\u00ebr\u00e7arjet e sotme jan\u00eb t\u00eb vogla.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Kur pesimizmi nuk p\u00ebrputhet me realitetin<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sondazhet e opinionit tregojn\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsisht nj\u00eb shoq\u00ebri pesimiste. Por<strong>&nbsp;<\/strong>sondazhet regjistrojn\u00eb gjendjen e \u00e7astit. Politologia dhe studiuesja e njohur e s\u00eb ardhmes, Florence Gaub shpjegoi n\u00eb media, se po t\u00eb shoh\u00ebsh m\u00eb thell\u00eb, n\u00eb studimet p\u00ebr shoq\u00ebrin\u00eb gjermane, del n\u00eb pah se kohezioni social ekziston: shtat\u00ebdhjet\u00eb p\u00ebr qind e gjerman\u00ebve kan\u00eb besim te bashkatdhetar\u00ebt e tyre \u2014 po aq sa kan\u00eb te nj\u00ebri-tjetri p.sh., finlandez\u00ebt, ata q\u00eb mbahen si populli m\u00eb i lumtur n\u00eb bot\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Pse rritet pasiguria n\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri t\u00eb begat\u00eb<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nga nj\u00ebra an\u00eb, sepse harrohet se konfliktet jan\u00eb pjes\u00eb e natyrshme e demokracis\u00eb, kujton Gaub; e kur ato shtohen shum\u00eb, e gjith\u00eb jeta na duket si kriz\u00eb pa fund.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nga ana tjet\u00ebr, n\u00eb shoq\u00ebrit\u00eb per\u00ebndimore \u00ebsht\u00eb p\u00ebrhapur nj\u00eb ndjenj\u00eb ngopjeje materiale, q\u00eb shtron pyetjen edhe m\u00eb t\u00eb thell\u00eb: \u00e7far\u00eb do t\u00eb thot\u00eb sot t\u00eb ec\u00ebsh p\u00ebrpara?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">P\u00ebrparimi, tradicionalisht, \u00ebsht\u00eb kuptuar kryesisht si p\u00ebrparim ekonomik \u2014 pra si shtim i pasuris\u00eb materiale. Nj\u00eb pjes\u00eb e njer\u00ebzve, q\u00eb nuk e kan\u00eb arritur k\u00ebt\u00eb, vazhdojn\u00eb ta k\u00ebrkojn\u00eb; por nj\u00eb pjes\u00eb tjet\u00ebr, sidomos t\u00eb rinjt\u00eb, k\u00ebrkojn\u00eb di\u00e7ka krejt tjet\u00ebr: q\u00eb t\u00eb ken\u00eb koh\u00eb p\u00ebr t\u00eb jetuar si d\u00ebshirojn\u00eb vet\u00eb, n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb akumulojn\u00eb pasuri materiale.&nbsp; P\u00ebr shum\u00eb njer\u00ebz, sidomos pas pandemis\u00eb s\u00eb Covid-19, koha personale po b\u00ebhet forma m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme e pasuris\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Mes reformave, investimeve dhe p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Shnd\u00ebrrimet e&nbsp;p\u00ebrmendura&nbsp;ende s&#8217;kan\u00eb nj\u00eb karakterizim t\u00eb prer\u00eb. Ajo q\u00eb \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb \u00ebsht\u00eb se marr\u00ebdh\u00ebnia jon\u00eb me realitetin po ndryshon, edhe p\u00ebr shkak t\u00eb inteligjenc\u00ebs artificiale. Por se ku do t\u00eb \u00e7oj\u00eb ky ndryshim ende nuk \u00ebsht\u00eb plot\u00ebsisht e qart\u00eb. Disa flasin p\u00ebr nj\u00eb boshll\u00ebk konceptual. Dhe pik\u00ebrisht ky boshll\u00ebk prodhon pasiguri \u2014 dhe i b\u00ebn disa njer\u00ebz q\u00eb t\u00eb votojn\u00eb p\u00ebr ekstremet (t\u00eb cilat premtojn\u00eb ta&nbsp;kthejn\u00eb pas gjith\u00e7ka, si ka qen\u00eb): p\u00ebr partin\u00eb ultra t\u00eb djatht\u00eb AfD, ose p\u00ebr partin\u00eb &#8220;E Majta&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Qeveria e kancelarit Friedrich Merz, nga ana e vet, s\u00eb fundi miratoi disa reforma t\u00eb nevojshme. Nj\u00eb nga ekonomist\u00ebt me ndikim n\u00eb Gjermani, Marcel Fratzscher i tha DW-s\u00eb se reformat n\u00eb sh\u00ebndet\u00ebsi, n\u00eb pensione e n\u00eb tatime ecin n\u00eb drejtimin e duhur \u2014 ndon\u00ebse nuk riparojn\u00eb asnj\u00eb nga ndarjet. Nj\u00eb shtys\u00eb m\u00eb e madhe jan\u00eb pes\u00ebqind miliard\u00eb eurot investime publike gjat\u00eb dymb\u00ebdhjet\u00eb vjet\u00ebve, p\u00ebr t\u00eb cilat ra dakord qeveria Merz dit\u00ebt e ardhjes n\u00eb pushtet; por \u00e7\u00ebshtja mbetet sa prej tyre do t\u00eb investohen \u2014 dhe sa shpejt.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fratzscher b\u00ebn thirrje q\u00eb t\u00eb hiqet dor\u00eb nga zakoni i pasimit t\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb; kompanit\u00eb, deg\u00ebt e industris\u00eb, partit\u00eb duhet t\u00eb p\u00ebrballen sot me p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb e tyre. Se mund t\u00eb b\u00ebhet edhe ndryshe e tregon &#8220;Made for Germany&#8221; \u2014 nj\u00eb nism\u00eb e koncerneve t\u00eb m\u00ebdha si Siemens dhe Deutsche Bank, q\u00eb premtuan&nbsp;dhe nis\u00ebn plot nj\u00eb vit m\u00eb par\u00eb t\u00eb investojn\u00eb deri n\u00eb 631 miliard\u00eb euro deri n\u00eb vitin 2028 n\u00eb Gjermani. N\u00eb fund, e ardhmja vendoset pik\u00ebrisht nga guximi, jo thjesht nga shifrat.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Auron Dodi\/DW<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gjermania drejt nj&euml; faze t&euml; re Thuajse &ccedil;do jav&euml; ka lajme p&euml;r shkurtime vendesh pune n&euml; koncernet e m&euml;dha gjermane. Logjikisht duhet t&euml; shikonim nj&euml; val&euml; papun&euml;sie, po ajo nuk v&euml;rehet. N&euml; fakt, tabloja e plot&euml; duket ndryshe. Ka disa forca q&euml; vazhdojn&euml; ta mbajn&euml; ekonomin&euml; gjermane n&euml; k&euml;mb&euml;. E para &euml;sht&euml;&nbsp;baza&nbsp;fiskale solide: me nj&euml; [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":51390,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[569],"tags":[],"class_list":["post-51389","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bota"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51389","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=51389"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51389\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":51391,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51389\/revisions\/51391"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/51390"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=51389"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=51389"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=51389"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}