{"id":50654,"date":"2026-05-24T09:10:52","date_gmt":"2026-05-24T09:10:52","guid":{"rendered":"https:\/\/radiojehona.mk\/?p=50654"},"modified":"2026-05-24T09:10:52","modified_gmt":"2026-05-24T09:10:52","slug":"shkencetaret-zbulojne-pse-ari-nuk-ndryshket-kurre","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiojehona.mk\/?p=50654","title":{"rendered":"Shkenc\u00ebtar\u00ebt zbulojn\u00eb pse ari nuk ndryshket kurr\u00eb"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"640\" height=\"354\" src=\"https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/640-0-1779604222xari-207.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-50655\" srcset=\"https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/640-0-1779604222xari-207.jpg 640w, https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/640-0-1779604222xari-207-300x166.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ari ka qen\u00eb prej shekujsh nj\u00eb nga metalet m\u00eb t\u00eb \u00e7muara n\u00eb bot\u00eb, jo vet\u00ebm p\u00ebr vler\u00ebn ekonomike, por edhe p\u00ebr aft\u00ebsin\u00eb e tij t\u00eb jasht\u00ebzakonshme p\u00ebr t\u00eb mos u ndryshkur apo korrozuar. Tani, shkenc\u00ebtar\u00ebt thon\u00eb se kan\u00eb zbuluar arsyen atomike pas k\u00ebsaj vetie unike.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dy kimist\u00eb kompjuterik\u00eb nga Universiteti Tulane n\u00eb SHBA, Santu Biswas dhe Matthew M. Montemore, kan\u00eb publikuar nj\u00eb studim q\u00eb shpjegon pse ari \u00ebsht\u00eb kaq rezistent ndaj oksidimit. Sipas tyre, sekreti q\u00ebndron tek m\u00ebnyra se si jan\u00eb t\u00eb rregulluara atomet n\u00eb sip\u00ebrfaqen e metalit.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Studiuesit zbuluan se atomet n\u00eb sip\u00ebrfaqen e arit formojn\u00eb nj\u00eb struktur\u00eb shum\u00eb t\u00eb ngjeshur gjasht\u00ebk\u00ebndore, e cila nuk i lejon molekulat e oksigjenit t\u00eb shp\u00ebrb\u00ebhen leht\u00eb dhe t\u00eb shkaktojn\u00eb ndryshk apo korrozion. Kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja pse ari ruan shk\u00eblqimin e tij edhe pas mij\u00ebra vitesh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Megjithat\u00eb, hulumtimi tregoi se kur kjo struktur\u00eb b\u00ebhet m\u00eb e lirshme, ari mund t\u00eb reagoj\u00eb m\u00eb leht\u00eb me oksigjenin. Kjo ndodh sidomos tek nanopjes\u00ebzat e arit, t\u00eb cilat rezultojn\u00eb shum\u00eb m\u00eb aktive kimikisht sesa ari n\u00eb form\u00eb masive.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">P\u00ebrmes simulimeve kompjuterike, studiuesit analizuan m\u00ebnyr\u00ebn si molekulat e oksigjenit nd\u00ebrveprojn\u00eb me sip\u00ebrfaqe t\u00eb ndryshme t\u00eb arit. Ata zbuluan se n\u00eb sip\u00ebrfaqet m\u00eb t\u00eb lira, oksigjeni ndahej miliarda deri n\u00eb triliona her\u00eb m\u00eb leht\u00eb krahasuar me sip\u00ebrfaqet e ngjeshura tradicionale.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ky zbulim mund t\u00eb ket\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb madhe p\u00ebr industrin\u00eb kimike dhe teknologjin\u00eb e katalizator\u00ebve. Shkenc\u00ebtar\u00ebt besojn\u00eb se kontrollimi i struktur\u00ebs atomike t\u00eb arit mund t\u00eb ndihmoj\u00eb n\u00eb krijimin e katalizator\u00ebve m\u00eb efikas\u00eb p\u00ebr reaksione industriale, duke ruajtur nj\u00ebkoh\u00ebsisht rezistenc\u00ebn ndaj korrozionit.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sipas autor\u00ebve t\u00eb studimit, rezultatet ofrojn\u00eb nj\u00eb strategji t\u00eb re p\u00ebr projektimin e materialeve me baz\u00eb ari q\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrdoren n\u00eb procese t\u00eb avancuara kimike dhe teknologjike.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ari ka qen&euml; prej shekujsh nj&euml; nga metalet m&euml; t&euml; &ccedil;muara n&euml; bot&euml;, jo vet&euml;m p&euml;r vler&euml;n ekonomike, por edhe p&euml;r aft&euml;sin&euml; e tij t&euml; jasht&euml;zakonshme p&euml;r t&euml; mos u ndryshkur apo korrozuar. Tani, shkenc&euml;tar&euml;t thon&euml; se kan&euml; zbuluar arsyen atomike pas k&euml;saj vetie unike. Dy kimist&euml; kompjuterik&euml; nga Universiteti Tulane n&euml; SHBA, Santu Biswas [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":50655,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[568],"tags":[],"class_list":["post-50654","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kuriozitete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50654","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=50654"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50654\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":50656,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50654\/revisions\/50656"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/50655"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=50654"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=50654"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=50654"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}