{"id":49099,"date":"2026-04-09T15:20:54","date_gmt":"2026-04-09T15:20:54","guid":{"rendered":"https:\/\/radiojehona.mk\/?p=49099"},"modified":"2026-04-09T15:20:55","modified_gmt":"2026-04-09T15:20:55","slug":"popullsia-po-plaket-sistemi-pensional-ne-krize","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiojehona.mk\/?p=49099","title":{"rendered":"Popullsia po plaket, sistemi pensional n\u00eb kriz\u00eb!"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Raporti i revizionit t\u00eb kryer t\u00eb Entit Shtet\u00ebror p\u00ebr Revizion, theksojn\u00eb, i cili detajisht i analizon gjendjet n\u00eb sistemin pensional, trendet demografike dhe kapacitetet p\u00ebr kujdes afatgjat\u00eb t\u00eb personave mbi 65 vje\u00e7 tregon se sistemi pensional n\u00eb vend po p\u00ebrballet me sfida serioze p\u00ebr q\u00ebndrueshm\u00ebrin\u00eb, nd\u00ebrsa kujdesi p\u00ebr personat e moshuar mbetet jo mjaft i zhvilluar dhe jofunksional n\u00eb kushte t\u00eb plakjes s\u00eb shpejt\u00eb demografike<\/strong><\/p>\n\n\n\n

An\u00ebmsha SHABANI<\/p>\n\n\n\n

Shkup, 9 prill \u2013 Mosha mesatare e popullsis\u00eb \u00ebsht\u00eb rritur prej 32.3 p\u00ebr qind n\u00eb vitin 2000 n\u00eb 41.8 p\u00ebr qind n\u00eb vitin 2024. Pjes\u00ebmarrja e personave mbi 65 vjet rritet, nd\u00ebrsa pjesa e brezave t\u00eb rinj po ulet. Arsyeja kryesore p\u00ebr r\u00ebnien demografike nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00eb nataliteti i ul\u00ebt, por edhe emigrimi i popullsis\u00eb, citohet n\u00eb Raportin p\u00ebrfundimtar t\u00eb revizionit p\u00ebr revizionin e performanc\u00ebs me tem\u00ebn \u201cPlakja e popullsis\u00eb\u201d. Hulumtimi \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb me q\u00ebllim q\u00eb t\u00eb jepet p\u00ebrgjigje n\u00eb pyetjen \u201c\u00c7far\u00eb masa dhe aktivitete nd\u00ebrmarrin institucionet kompetente rreth kujdesit p\u00ebr t\u00eb moshuarit mbi 65 vjet dhe q\u00ebndrueshm\u00ebrin\u00eb e fondeve pensionale n\u00eb vend, nd\u00ebrsa lidhur me plakjen e p\u00ebrshpejtuar t\u00eb popullsis\u00eb n\u00eb vend?\u201d.<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb raport theksohet se viteve t\u00eb fundit jan\u00eb regjistruar ulje drastike: te f\u00ebmij\u00ebt n\u00eb klas\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb krahasim me t\u00eb lindur gjasht\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb numri i t\u00eb regjistruarve n\u00eb shkoll\u00eb fillore \u00ebsht\u00eb m\u00eb i ul\u00ebt p\u00ebr 2774 nx\u00ebn\u00ebs, nd\u00ebrsa te maturant\u00ebt ky dallim \u00ebsht\u00eb m\u00eb i lart\u00eb dhe arrin 34.6 p\u00ebr qind \u2013 nga 22.585 t\u00eb lindur t\u00eb gjall\u00eb\/ 14.771 maturant\u00eb. K\u00ebto informata jan\u00eb dh\u00ebn\u00eb n\u00eb kumtes\u00ebn e sotme t\u00eb Entit Shtet\u00ebror t\u00eb Revizionit. \u201cMe revizionin \u00ebsht\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb periudha prej vitit 2014 deri n\u00eb qershor t\u00eb vitit 2024, me q\u00ebllim q\u00eb t\u00eb jepet p\u00ebrgjigje n\u00eb pyetjen lidhur me masat dhe aktivitetet t\u00eb cilat i nd\u00ebrmarrin institucionet kompetente n\u00eb Maqedonin\u00eb e Veriut rreth kujdesit p\u00ebr personat e moshuar mbi 65 vjet dhe q\u00ebndrueshm\u00ebrin\u00eb e fondeve pensionale n\u00eb vend, nd\u00ebrsa lidhur me plakjen e p\u00ebrshpejtuar t\u00eb popullat\u00ebs n\u00eb vend. Me revizionin e zbatuar fituam siguri t\u00eb arsyeshme, se ndon\u00ebse institucionet kompetente kan\u00eb nd\u00ebrmarr\u00eb masa dhe aktivitete, nuk \u00ebsht\u00eb siguruar kujdes adekuat dhe i plot\u00eb p\u00ebr t\u00eb moshuarit mbi 65 vjet dhe p\u00ebr menaxhimin dHe q\u00ebndrueshm\u00ebrin\u00eb e sistemit pensional n\u00eb kushte t\u00eb plakjes s\u00eb p\u00ebrshpejtuar t\u00eb popullat\u00ebs\u201d, shtohet n\u00eb kumtes\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

Masat dhe aktivitetet e nd\u00ebrmarra nga institucionet kompetente, si\u00e7 citojn\u00eb nga atje, nuk jan\u00eb t\u00eb mjaftueshme p\u00ebr q\u00ebndrueshm\u00ebri n\u00eb plan afatmes\u00ebm dhe afatgjat\u00eb, p\u00ebrkat\u00ebsisht nuk jan\u00eb nd\u00ebrmarr\u00eb masat e nevojshme sistematike p\u00ebr uljen e plakjes s\u00eb shpejt\u00eb demografike t\u00eb popullsis\u00eb dhe shtypjet e rritura ndaj financave publike. Shtohet se sistemi pensional i dimensionuar n\u00eb tre shtylla, siguron pages\u00eb t\u00eb rregullt t\u00eb pensioneve, q\u00ebndrueshm\u00ebria e tij faktike d\u00ebmtohet p\u00ebr shkak t\u00eb trendeve t\u00eb pafavorshme demografike, norm\u00ebs s\u00eb ul\u00ebt t\u00eb kontributeve, si dhe rritjen e pensioneve t\u00eb cilat nuk jan\u00eb bazuar n\u00eb rritjen e pagave, pun\u00ebsimin dhe kontributet.<\/p>\n\n\n\n

Raporti i revizionit t\u00eb kryer t\u00eb Entit Shtet\u00ebror p\u00ebr Revizion, theksojn\u00eb, i cili detajisht i analizon gjendjet n\u00eb sistemin pensional, trendet demografike dhe kapacitetet p\u00ebr kujdes afatgjat\u00eb t\u00eb personave mbi 65 vje\u00e7 tregon se sistemi pensional n\u00eb vend po p\u00ebrballet me sfida serioze p\u00ebr q\u00ebndrueshm\u00ebrin\u00eb, nd\u00ebrsa kujdesi p\u00ebr personat e moshuar mbetet jo mjaft i zhvilluar dhe jofunksional n\u00eb kushte t\u00eb plakjes s\u00eb shpejt\u00eb demografike. \u201cShtylla e par\u00eb e sistemit pensional i cili \u00ebsht\u00eb organizuar n\u00eb baz\u00eb solidariteti punon n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb vazhdueshme me saldo financiare negative. Shpenzimet p\u00ebr pensionet i tejkalojn\u00eb t\u00eb ardhurat nga kontributet, nd\u00ebrsa dallimi mbulohet me transfere nga Buxheti qendror i shtetit. N\u00eb periudh\u00ebn prej vitit 2014 deri vitin 2024, pjes\u00ebmarrja e mjeteve buxhetore n\u00eb t\u00eb ardhurat e p\u00ebrgjithshme t\u00eb Fondit p\u00ebr sigurim pensional dhe invalidor sillet mes 32,6 p\u00ebr qind dhe 43,6 p\u00ebr qind.<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb vitin 2024 transferet nga Buxheti qendror arrijn\u00eb 43.474 milion\u00eb denar\u00eb \u2013 p\u00ebraf\u00ebrsisht 690.6 milion\u00eb euro. Projektimet p\u00ebr fundin e vitit 2025 tregojn\u00eb p\u00ebr rritje shtes\u00eb t\u00eb transfereve, q\u00eb paraqet rrezik t\u00eb konsideruesh\u00ebm fiskal p\u00ebr buxhetin shtet\u00ebror. Harmonizimi i pensioneve b\u00ebhet sipas Modelit zviceran, q\u00eb mund\u00ebson rritje t\u00eb vazhdueshme t\u00eb pensionit mesatar p\u00ebr periudh\u00ebn e analizuar 2015 \u2013 2025\u201d, q\u00ebndron n\u00eb raport. Raporti p\u00ebrkujton se gjat\u00eb viteve 2024 dhe 2025, vlera e pensioneve u rrit n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb lineare disa her\u00eb q\u00eb nuk u shoq\u00ebrua me rritje t\u00eb rrogave t\u00eb t\u00eb siguruarve dhe rritje t\u00eb numrit t\u00eb t\u00eb siguruarve t\u00eb cil\u00ebt paguajn\u00eb kontribute.<\/p>\n\n\n\n

Pensioni mesatar sh\u00ebnon rritje p\u00ebr t\u00ebr\u00eb periudh\u00ebn dhe n\u00eb tetor 2025 arriti rreth 27.143 denar\u00eb, por, kjo rritje financohet me transfere buxhetore. Sipas projeksioneve t\u00eb ESHR, pjes\u00ebmarrja e personave mbi 65 vje\u00e7 do t\u00eb rritet prej 19.1 p\u00ebr qind n\u00eb vitin 2025 n\u00eb 32.6 p\u00ebr qind n\u00eb vitin 2050 dhe 34.2 p\u00ebr qind n\u00eb vitin 2055. Numri i personave mbi 80 vje\u00e7 do t\u00eb rritet prej rreth 22.000 n\u00eb vitin2024 n\u00eb mbi 144.000 n\u00eb vitin 2055, p\u00ebrderisa popullata e aft\u00eb p\u00ebr pun\u00eb \u2013 deri 64 vje\u00e7, do t\u00eb ulet p\u00ebr af\u00ebrsisht 470.000. N\u00eb munges\u00eb t\u00eb reformave efektive n\u00eb koh\u00eb, transferet nga buxheti p\u00ebr shtyll\u00ebn e par\u00eb pensionale mund t\u00eb arrijn\u00eb 7.4 p\u00ebr qind nga BPV-ja n\u00eb vitin 2057, q\u00eb, si\u00e7 shtohet, do t\u00eb \u00e7oj\u00eb drejt ngarkes\u00ebs serioze t\u00eb Buxhetit qendror. \u201cSistemi p\u00ebr kujdes t\u00eb t\u00eb mpshuarve nuk \u00ebsht\u00eb mjaft i zhvilluar. Pas skadimit t\u00eb Strategjis\u00eb nacionale p\u00ebr perosna t\u00eb moshuar n\u00eb vitin 2020, shteti tashm\u00eb shtat\u00eb vite nuk ka sjell\u00eb ndonj\u00eb dokument gjithp\u00ebrfshir\u00ebs aktiv p\u00ebr kujdes t\u00eb personave mbi 65 vje\u00e7. Strategjia nacionale 2024-2044 p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb e trajton plakjen demografike si \u00e7\u00ebshtje ekzistenciale, por, strategjit\u00eb e m\u00ebparshme t\u00eb cilat jan\u00eb t\u00eb lidhura me k\u00ebt\u00eb tem\u00eb tregojn\u00eb dob\u00ebsi sistematike: q\u00ebllime tejet voluminoze, afate t\u00eb paqarta, vler\u00ebsime financiare cunguese dhe koordinim joefikas\u201d, q\u00ebndron n\u00eb raport.<\/p>\n\n\n\n

Shtohet se buxheti p\u00ebr mbrojtjen sociale prej vitit 2019 deri n\u00eb vitin 2025 \u00ebsht\u00eb rritur p\u00ebr 68.8 p\u00ebr qind, por rritja kryesisht \u00ebsht\u00eb kah\u00ebzuar drejt pages\u00ebs s\u00eb t\u00eb drejtave monetare \u2013 kompensim p\u00ebr ndihm\u00eb dhe kujdes nga personi tjet\u00ebr, pension social. Kompensimin p\u00ebr kujdes n\u00eb vitin 2024 e kan\u00eb shfryt\u00ebzuar mbi 33.600 persona mbi 65 vje\u00e7 \u2013 60.2 p\u00ebr qind t\u00eb shfryt\u00ebzuesve, dhe n\u00eb praktik\u00eb sh\u00ebrben si z\u00ebvend\u00ebsim p\u00ebr sistem formal t\u00eb kujdesit afatgjat\u00eb, kryesisht p\u00ebrmes p\u00ebrkujdes\u00ebsve t\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb an\u00ebtar\u00eb t\u00eb familjes s\u00eb personit i cili ka nevoj\u00eb p\u00ebr kujdes. Pensioni social p\u00ebrfshin 13.230 sjfryt\u00ebzues, por shuma \u00ebsht\u00eb dyfish m\u00eb e vog\u00ebl nga pensioni minimal dhe nuk e ul\u00eb varf\u00ebrin\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

Gjithashtu, n\u00eb raport shtohet se sh\u00ebrbimet formale p\u00ebr persona t\u00eb moshuar jan\u00eb kufizuar \u2013 sh\u00ebrbimi ndihm\u00eb dhe kujdes n\u00eb sht\u00ebpi p\u00ebrfshin rreth 3.000 shfryt\u00ebzues \u2013 m\u00eb pak se 1 p\u00ebr qind nga 315.000 persona mbi 65 vje\u00e7 dhe nuk \u00ebsht\u00eb e kapshme n\u00eb 31 komuna t\u00eb vendit, qendrat ditore kan\u00eb kapacitet prej vet\u00ebm 200 personave, nd\u00ebrsa sht\u00ebpit\u00eb e t\u00eb moshuarve disponojn\u00eb me 2.378 shtret\u00ebr \u2013 7 shtret\u00ebr n\u00eb 1.000 mbi 65 vje\u00e7. M\u00eb pas, ceket, ekzistojn\u00eb lista t\u00eb pritjes dhe sistemimit \u2013 kryesisht n\u00eb rajonin e Shkupit, q\u00eb \u00ebsht\u00eb edhe nj\u00eb tregues p\u00ebr kapacitet t\u00eb pamjaftuesh\u00ebm t\u00eb k\u00ebtyre sh\u00ebrbimeve nga Enti shtet\u00ebror p\u00ebr revizion. Sipas projeksioneve p\u00ebrfundimisht me vitin 2024 rreth 63.000 persona mbi 65 vje\u00e7 kan\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr kujdes m\u00eb afatgjat\u00eb p\u00ebrderisa deri n\u00eb vitin 2050 ky num\u00ebr do t\u00eb rritet n\u00eb 108.000 persona \u2013 p\u00ebr 70 p\u00ebr qind. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb shkak pa rritje t\u00eb konsiderueshme t\u00eb kapaciteteve, shtohet, barra do t\u00eb bjer\u00eb mbi familjet dhe sektorin joformal.<\/p>\n\n\n\n

\u201cMaqedonia e Veriut ndodhet n\u00eb nj\u00eb prej proceseve m\u00eb t\u00eb shpejta t\u00eb plakjes demografike n\u00eb Evrop\u00eb. Situata e m\u00ebsip\u00ebrme tregon p\u00ebr reforma urgjente sistematike \u2013 p\u00ebrfshir\u00eb rritjen e mosh\u00ebs p\u00ebr pensionim, adaptimin e shkall\u00ebve t\u00eb kontributeve, revizionin e modelit t\u00eb harmonizimit t\u00eb pensioneve, diversifikimin e investimeve n\u00eb shtyll\u00ebn e dyt\u00eb, si dhe rritjen e kapacitetit p\u00ebr sh\u00ebrbime p\u00ebr t\u00eb moshuarit. ESHR-ja dha rekomandime p\u00ebr tejkalimin e dob\u00ebsive t\u00eb identifikuara, duke p\u00ebrfshir\u00eb forcimin e kapaciteteve institucionale, p\u00ebrmir\u00ebsimin e koordinimit, monitorimin dhe q\u00ebndrueshm\u00ebrin\u00eb financiare t\u00eb sistemit t\u00eb kujdesit p\u00ebr t\u00eb moshuarit, i cili duhet t\u2019u p\u00ebrgjigjet sfidave demografike n\u00eb dekadat e ardhshme\u201d, potencojn\u00eb nga Enti shtet\u00ebror p\u00ebr revizion.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Raporti i revizionit të kryer të Entit Shtetëror për Revizion, theksojnë, i cili detajisht i analizon gjendjet në sistemin pensional, trendet demografike dhe kapacitetet për kujdes afatgjatë të personave mbi 65 vjeç tregon se sistemi pensional në vend po përballet me sfida serioze për qëndrueshmërinë, ndërsa kujdesi për personat e moshuar mbetet jo mjaft i […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":49101,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-49099","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-vendi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49099","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=49099"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49099\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":49102,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49099\/revisions\/49102"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/49101"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=49099"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=49099"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=49099"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}