{"id":48339,"date":"2026-03-18T14:02:57","date_gmt":"2026-03-18T14:02:57","guid":{"rendered":"https:\/\/radiojehona.mk\/?p=48339"},"modified":"2026-03-18T14:02:58","modified_gmt":"2026-03-18T14:02:58","slug":"dy-raste-te-malaries-ne-maqedoni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiojehona.mk\/?p=48339","title":{"rendered":"Dy raste t\u00eb malaries n\u00eb Maqedoni"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"600\" height=\"400\" src=\"https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Malaria.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-48340\" srcset=\"https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Malaria.png 600w, https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Malaria-300x200.png 300w\" sizes=\"(max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dy pacient\u00eb nga Shkupi dhe Kumanova u diagnostikuan me malarie pasi u kthyen nga udh\u00ebtimet n\u00eb Zanzibar dhe Sierra Leone. Rastet nuk tregojn\u00eb p\u00ebrhapje lokale, por ato jan\u00eb nj\u00eb kujtes\u00eb se udh\u00ebtimi pa p\u00ebrgatitje mjek\u00ebsore mund t\u00eb paraqes\u00eb rreziqe serioze edhe pas kthimit n\u00eb sht\u00ebpi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Malaria e lidhur me udh\u00ebtimin \u00ebsht\u00eb p\u00ebrs\u00ebri nj\u00eb tem\u00eb e nxeht\u00eb n\u00eb Maqedoni, pasi dy raste u regjistruan n\u00eb shkurt tek persona t\u00eb mosh\u00ebs 40 deri n\u00eb 60 vje\u00e7 nga Shkupi dhe Kumanova. T\u00eb dy u trajtuan n\u00eb spital dhe u liruan n\u00eb sht\u00ebpi n\u00eb gjendje t\u00eb mir\u00eb sh\u00ebndet\u00ebsore. K\u00ebto jan\u00eb raste t\u00eb importuara, pra infeksione t\u00eb lidhura me q\u00ebndrimin n\u00eb vendet ku s\u00ebmundja \u00ebsht\u00eb e pranishme.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Jan\u00eb regjistruar raste t\u00eb importuara, jo t\u00eb brendshme.<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gj\u00ebja m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb k\u00ebt\u00eb lajm \u00ebsht\u00eb se deri m\u00eb tani nuk ka shenja t\u00eb p\u00ebrhapjes lokale t\u00eb malaries. Kjo do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb infeksioni nuk ka ndodhur brenda vendit, por \u00ebsht\u00eb sjell\u00eb pas udh\u00ebtimit n\u00eb zonat endemike. Kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja pse fokusi nuk \u00ebsht\u00eb te paniku, por te informacioni dhe reagimi n\u00eb koh\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Megjithat\u00eb, t\u00eb dyja rastet ngren\u00eb nj\u00eb pyetje q\u00eb shpesh mbetet n\u00eb harres\u00eb: n\u00ebse udh\u00ebtar\u00ebt marrin v\u00ebrtet informacion t\u00eb mjaftuesh\u00ebm t\u00eb qart\u00eb p\u00ebrpara se t\u00eb nisen p\u00ebr n\u00eb destinacione ku rreziku i s\u00ebmundjeve infektive \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e jet\u00ebs s\u00eb p\u00ebrditshme. N\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur udh\u00ebtimet turistike jan\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb zakonshme, infeksionet e importuara nuk jan\u00eb m\u00eb p\u00ebrjashtim, por nj\u00eb realitet me t\u00eb cilin sistemi sh\u00ebndet\u00ebsor duhet t\u00eb p\u00ebrballet.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Simptomat ngjajn\u00eb leht\u00ebsisht me gripin ose lodhjen<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Malaria zakonisht fillon me ethe, dhimbje koke dhe t\u00eb dridhura, dhe simptomat zakonisht shfaqen 10 deri n\u00eb 15 dit\u00eb pas pickimit nga nj\u00eb mushkonj\u00eb e infektuar. Tek disa njer\u00ebz, ato mund t\u00eb duken si nj\u00eb ftohje e zakonshme, grip ose lodhje pas udh\u00ebtimit, prandaj testimi i hersh\u00ebm \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rreziku sh\u00ebndet\u00ebsor \u00ebsht\u00eb m\u00eb i madh tek njer\u00ebzit q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb mjedise jo-endemike dhe pa ekspozim t\u00eb m\u00ebparsh\u00ebm, pasi s\u00ebmundja mund t\u00eb p\u00ebrparoj\u00eb m\u00eb shpejt n\u00ebse nuk njihet n\u00eb koh\u00eb. Prandaj, \u00e7do ethe pas kthimit nga nj\u00eb destinacion me rrezik t\u00eb lart\u00eb nuk duhet injoruar, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00ebse shoq\u00ebrohet me t\u00eb dridhura, dhimbje muskujsh, t\u00eb p\u00ebrziera ose dob\u00ebsi t\u00eb p\u00ebrgjithshme.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Pse \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme kjo?<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ky nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb lajm i shkurt\u00ebr sh\u00ebndet\u00ebsor. Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kujtes\u00eb se l\u00ebvizshm\u00ebria globale mbart edhe pasoja sh\u00ebndet\u00ebsore q\u00eb n\u00ebnvler\u00ebsohen leht\u00eb. Njer\u00ebzit po udh\u00ebtojn\u00eb m\u00eb shpejt, m\u00eb shpesh dhe drejt destinacioneve m\u00eb t\u00eb larg\u00ebta, por nd\u00ebrgjegj\u00ebsimi p\u00ebr parandalimin nuk po rritet me t\u00eb nj\u00ebjtin rit\u00ebm.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00eb tema t\u00eb tilla, interesi publik nuk \u00ebsht\u00eb n\u00eb dramatizim, por n\u00eb nj\u00eb mesazh t\u00eb thjesht\u00eb dhe t\u00eb sakt\u00eb: p\u00ebrpara se t\u00eb udh\u00ebtoni n\u00eb zona ku \u00ebsht\u00eb e pranishme malaria, \u00ebsht\u00eb i nevojsh\u00ebm informacioni n\u00eb lidhje me rrezikun, mbrojtja nga pickimet e mushkonjave dhe, kur rekomandohet, terapia parandaluese. Sipas rekomandimeve sh\u00ebndet\u00ebsore p\u00ebr udh\u00ebtar\u00ebt, mbrojtja p\u00ebrfshin profilaksin\u00eb antimalariale dhe masat kund\u00ebr pickimeve t\u00eb mushkonjave.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">\u00c7far\u00eb vjen m\u00eb pas?<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hapi tjet\u00ebr nuk \u00ebsht\u00eb frika, por parandalimi m\u00eb i mir\u00eb. Kjo do t\u00eb thot\u00eb informacion m\u00eb i qart\u00eb p\u00ebr qytetar\u00ebt q\u00eb udh\u00ebtojn\u00eb, njohje m\u00eb e mir\u00eb e simptomave dhe kontrolle m\u00eb t\u00eb shpejta mjek\u00ebsore pas kthimit nga zonat endemike. \u00c7do ethe pas nj\u00eb udh\u00ebtimi t\u00eb till\u00eb k\u00ebrkon v\u00ebmendje, jo vones\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">K\u00ebto dy raste treguan se sistemi ishte n\u00eb gjendje t\u00eb identifikonte dhe trajtonte pacient\u00ebt n\u00eb koh\u00eb. Por ato treguan edhe di\u00e7ka tjet\u00ebr: se siguria sh\u00ebndet\u00ebsore sot nuk mbaron n\u00eb kufi, as n\u00eb aeroport. Ajo fillon shum\u00eb m\u00eb her\u00ebt, madje edhe para udh\u00ebtimit.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dy pacient&euml; nga Shkupi dhe Kumanova u diagnostikuan me malarie pasi u kthyen nga udh&euml;timet n&euml; Zanzibar dhe Sierra Leone. Rastet nuk tregojn&euml; p&euml;rhapje lokale, por ato jan&euml; nj&euml; kujtes&euml; se udh&euml;timi pa p&euml;rgatitje mjek&euml;sore mund t&euml; paraqes&euml; rreziqe serioze edhe pas kthimit n&euml; sht&euml;pi. Malaria e lidhur me udh&euml;timin &euml;sht&euml; p&euml;rs&euml;ri nj&euml; tem&euml; e [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":48340,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-48339","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-vendi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48339","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=48339"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48339\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48341,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48339\/revisions\/48341"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/48340"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=48339"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=48339"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=48339"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}