{"id":47961,"date":"2026-03-08T00:55:13","date_gmt":"2026-03-08T00:55:13","guid":{"rendered":"https:\/\/radiojehona.mk\/?p=47961"},"modified":"2026-03-08T00:55:14","modified_gmt":"2026-03-08T00:55:14","slug":"kush-jane-kurdet-dhe-pse-jane-kaq-te-rendesishem-per-zhvillimet-ne-iran","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiojehona.mk\/?p=47961","title":{"rendered":"Kush jan\u00eb kurd\u00ebt dhe pse jan\u00eb kaq t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr zhvillimet n\u00eb Iran"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"576\" src=\"https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/kurdestan-2-1024x576.webp\" alt=\"\" class=\"wp-image-47962\" srcset=\"https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/kurdestan-2-1024x576.webp 1024w, https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/kurdestan-2-300x169.webp 300w, https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/kurdestan-2-768x432.webp 768w, https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/kurdestan-2-800x450.webp 800w, https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/kurdestan-2.webp 1200w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ata jan\u00eb nj\u00eb grup etnik i Lindjes s\u00eb Mesme me nj\u00eb popullsi t\u00eb vler\u00ebsuar mes 25 dhe 45 milion\u00eb njer\u00ebz, t\u00eb shp\u00ebrndar\u00eb kryesisht n\u00eb nj\u00eb zon\u00eb malore q\u00eb p\u00ebrfshin pjes\u00eb t\u00eb Turqis\u00eb, Iranit, Irakut dhe Siris\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pas shp\u00ebrb\u00ebrjes s\u00eb Perandoris\u00eb Osmane n\u00eb fund t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore, fuqit\u00eb per\u00ebndimore diskutuan krijimin e nj\u00eb shteti kurd.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Megjithat\u00eb kjo nuk u realizua dhe territori ku jetonin kurd\u00ebt u nda mes disa shteteve t\u00eb reja, duke i l\u00ebn\u00eb ata t\u00eb shp\u00ebrndar\u00eb dhe shpesh n\u00eb konflikt me autoritetet qendrore.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sot, shumica e kurd\u00ebve jan\u00eb mysliman\u00eb sunit\u00eb, por komuniteti \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i larmish\u00ebm n\u00eb aspektin kulturor, politik dhe gjuh\u00ebsor. N\u00eb t\u00eb gjith\u00eb rajonin, k\u00ebrkesa e p\u00ebrbashk\u00ebt e shum\u00eb kurd\u00ebve ka qen\u00eb m\u00eb shum\u00eb autonomi, t\u00eb drejta dhe n\u00eb disa raste pavar\u00ebsi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Kurd\u00ebt n\u00eb Iran<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kurd\u00ebt p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb rreth 8% deri n\u00eb 17% t\u00eb popullsis\u00eb s\u00eb Iranit, sipas vler\u00ebsimeve nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Rajonet kurde n\u00eb per\u00ebndim t\u00eb vendit kan\u00eb nj\u00eb histori t\u00eb gjat\u00eb t\u00eb k\u00ebrkesave p\u00ebr autonomi dhe m\u00eb shum\u00eb t\u00eb drejta politike e kulturore.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00eb vitin 1946 u krijua nj\u00eb shtet kurd drit\u00ebshkurt\u00ebr, Republika e Mahabadit, q\u00eb zgjati m\u00eb pak se nj\u00eb vit p\u00ebrpara se t\u00eb shp\u00ebrb\u00ebhej nga forcat iraniane t\u00eb Shahut.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Q\u00eb nga ajo koh\u00eb, disa grupe kurde t\u00eb armatosura kan\u00eb vepruar nga zona kufitare mes Irakut dhe Iranit, duke kund\u00ebrshtuar Qeverin\u00eb iraniane.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sipas organizatave p\u00ebr t\u00eb drejtat e njeriut si Amnesty International, komuniteti kurd n\u00eb Iran p\u00ebrballet shpesh me kufizime n\u00eb p\u00ebrdorimin e gjuh\u00ebs kurde n\u00eb arsim, ndalim t\u00eb disa emrave kurd\u00eb n\u00eb regjistrat zyrtar\u00eb dhe arrestime t\u00eb aktivist\u00ebve politik\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Kurd\u00ebt n\u00eb Irak<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00eb Iraku, kurd\u00ebt p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb rreth 15\u201320% t\u00eb popullsis\u00eb dhe jetojn\u00eb kryesisht n\u00eb rajonin autonom t\u00eb Kurdistanit, i drejtuar nga Qeveria rajonale e Kurdistanit, me kryeqytet Erbilin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00eb vitin 2017, rajoni organizoi nj\u00eb referendum p\u00ebr pavar\u00ebsi, ku shumica d\u00ebrrmuese votoi pro ndarjes nga Iraku, por qeveria n\u00eb Bagdad e shpalli votimin t\u00eb paligjsh\u00ebm dhe komuniteti nd\u00ebrkomb\u00ebtar, p\u00ebrfshir\u00eb SHBA-t\u00eb, nuk e mb\u00ebshteti.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Kurd\u00ebt n\u00eb Siri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00eb Siri, kurd\u00ebt p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb rreth 10% t\u00eb popullsis\u00eb. Forcat kurde t\u00eb p\u00ebrfshira n\u00eb Forc\u00ebn Demokratike t\u00eb Siris\u00eb kan\u00eb qen\u00eb aleate t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb SHBA-ve n\u00eb luft\u00ebn kund\u00ebr ISIS.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Megjithat\u00eb, situata e tyre politike mbetet e paqart\u00eb pas ndryshimeve t\u00eb fundit n\u00eb pushtet n\u00eb Siri dhe nd\u00ebrhyrjeve t\u00eb aktor\u00ebve rajonal\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Kurd\u00ebt n\u00eb Turqi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00eb Turqi jeton komuniteti m\u00eb i madh kurd, rreth 20% e popullsis\u00eb s\u00eb vendit.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Qeveria turke ka zhvilluar p\u00ebr dekada nj\u00eb konflikt t\u00eb armatosur me Partin\u00eb Pun\u00ebtore t\u00eb Kurdistanit (PKK), nj\u00eb organizat\u00eb militante q\u00eb k\u00ebrkon krijimin e nj\u00eb shteti kurd. Konflikti, q\u00eb nisi n\u00eb vitin 1984, ka shkaktuar dhjet\u00ebra mij\u00ebra viktima.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Presidenti turk Recep Tayyip Erdogan ka qen\u00eb nd\u00ebr kund\u00ebrshtar\u00ebt m\u00eb t\u00eb fort\u00eb t\u00eb nacionalizmit kurd n\u00eb rajon.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Pse po flitet p\u00ebr kurd\u00ebt n\u00eb kontekstin e luft\u00ebs me Iranin<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sipas raportimeve t\u00eb mediave amerikane, CIA ka qen\u00eb n\u00eb kontakt me grupe kurde iraniane dhe po shqyrton mb\u00ebshtetjen e tyre p\u00ebr t\u00eb nxitur nj\u00eb kryengritje kund\u00ebr regjimit n\u00eb Iran.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nj\u00eb plan i till\u00eb do t\u00eb k\u00ebrkonte bashk\u00ebpunimin e autoriteteve t\u00eb rajonit kurd n\u00eb Iraku p\u00ebr t\u00eb lejuar kalimin e arm\u00ebve dhe operacioneve nga territori i tyre.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Analist\u00ebt paralajm\u00ebrojn\u00eb se nj\u00eb zhvillim i till\u00eb mund t\u00eb rris\u00eb tensionet rajonale dhe t\u00eb shqet\u00ebsoj\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht Turqia, e cila e sheh forcimin e l\u00ebvizjeve kurde si nj\u00eb rrezik p\u00ebr sigurin\u00eb e saj.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ata jan&euml; nj&euml; grup etnik i Lindjes s&euml; Mesme me nj&euml; popullsi t&euml; vler&euml;suar mes 25 dhe 45 milion&euml; njer&euml;z, t&euml; shp&euml;rndar&euml; kryesisht n&euml; nj&euml; zon&euml; malore q&euml; p&euml;rfshin pjes&euml; t&euml; Turqis&euml;, Iranit, Irakut dhe Siris&euml;. Pas shp&euml;rb&euml;rjes s&euml; Perandoris&euml; Osmane n&euml; fund t&euml; Luft&euml;s s&euml; Par&euml; Bot&euml;rore, fuqit&euml; per&euml;ndimore diskutuan krijimin e nj&euml; shteti [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":47962,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[569],"tags":[],"class_list":["post-47961","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bota"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47961","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=47961"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47961\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":47963,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47961\/revisions\/47963"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/47962"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=47961"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=47961"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=47961"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}