{"id":46480,"date":"2026-02-10T08:30:04","date_gmt":"2026-02-10T08:30:04","guid":{"rendered":"https:\/\/radiojehona.mk\/?p=46480"},"modified":"2026-02-10T08:30:04","modified_gmt":"2026-02-10T08:30:04","slug":"a-do-te-ishte-jeta-jote-ndryshe-nese-do-te-ishe-rritur-ne-nje-vend-tjeter","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiojehona.mk\/?p=46480","title":{"rendered":"A do t\u00eb ishte jeta jote ndryshe n\u00ebse do t\u00eb ishe rritur n\u00eb nj\u00eb vend tjet\u00ebr?"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Nj\u00eb num\u00ebr gjithnj\u00eb e m\u00eb i madh k\u00ebrkimesh n\u00eb psikologji dhe shkencat sociale po p\u00ebrpiqen t\u2019i japin p\u00ebrgjigje k\u00ebsaj pyetjeje t\u00eb vjet\u00ebr: sa ndikojn\u00eb gjenet dhe sa ndikon mjedisi n\u00eb identitetin ton\u00eb?<\/p>\n\n\n\n

Studiuesit thon\u00eb se ADN-ja \u00ebsht\u00eb unike p\u00ebr \u00e7do njeri dhe nuk ndryshon nga vendi ku jetojm\u00eb. Megjithat\u00eb, vet\u00ebm gjenetika nuk mjafton p\u00ebr t\u00eb shpjeguar se kush jemi. P\u00ebrvoja, kultura dhe shoq\u00ebria n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn rritemi ndikojn\u00eb ndjesh\u00ebm n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si mendojm\u00eb, ndihemi dhe sillemi.<\/p>\n\n\n\n

Nj\u00eb analiz\u00eb e madhe e studimeve mbi binjak\u00ebt, q\u00eb p\u00ebrfshiu miliona persona, arriti n\u00eb p\u00ebrfundimin se gjenetika shpjegon mesatarisht rreth 50% t\u00eb dallimeve mes njer\u00ebzve, nd\u00ebrsa pjesa tjet\u00ebr lidhet me mjedisin dhe p\u00ebrvojat e jet\u00ebs. Tiparet e personalitetit, p\u00ebr shembull, ndikohen n\u00eb mas\u00eb t\u00eb madhe nga faktor\u00eb social\u00eb dhe kulturor\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

Psikolog\u00ebt nd\u00ebrkulturor\u00eb theksojn\u00eb se kultura form\u00ebson m\u00ebnyr\u00ebn si njer\u00ebzit e shohin veten dhe bot\u00ebn. N\u00eb shoq\u00ebrit\u00eb per\u00ebndimore, individ\u00ebt priren ta p\u00ebrkufizojn\u00eb veten p\u00ebrmes tipareve personale, si karakteri apo aft\u00ebsit\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

Studimet tregojn\u00eb gjithashtu se m\u00ebnyra e t\u00eb menduarit dhe e perceptimit ndryshon sipas kultur\u00ebs. Disa njer\u00ebz p\u00ebrqendrohen m\u00eb shum\u00eb te individi, nd\u00ebrsa t\u00eb tjer\u00eb te konteksti dhe marr\u00ebdh\u00ebniet me t\u00eb tjer\u00ebt. Edhe bindja ndaj autoritetit, m\u00ebnyra e komunikimit apo niveli i ekstrovertizmit mund t\u00eb ndikohen nga vendi ku rritemi.<\/p>\n\n\n\n

Shkenc\u00ebtar\u00ebt besojn\u00eb se k\u00ebto ndryshime lidhen me m\u00ebnyr\u00ebn se si p\u00ebrvojat form\u00ebsojn\u00eb trurin me kalimin e koh\u00ebs. Rrug\u00ebt nervore forcohen nga p\u00ebrvoja t\u00eb p\u00ebrditshme, duke ndikuar n\u00eb personalitetin dhe sjelljen ton\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

Megjithat\u00eb, ekspert\u00ebt theksojn\u00eb se nuk ka nj\u00eb p\u00ebrgjigje t\u00eb vetme. Identiteti \u00ebsht\u00eb rezultat i nj\u00eb kombinimi kompleks mes natyr\u00ebs dhe edukimit. Gjenet krijojn\u00eb baz\u00ebn, por mjedisi p\u00ebrcakton se si shfaqen dhe zhvillohen tiparet tona.<\/p>\n\n\n\n

Edhe filozof\u00ebt jan\u00eb p\u00ebrpjekur t\u2019i p\u00ebrgjigjen k\u00ebsaj pyetjeje. Disa besojn\u00eb se njeriu mbetet i nj\u00ebjti pavar\u00ebsisht rrethanave, nd\u00ebrsa t\u00eb tjer\u00eb mendojn\u00eb se identiteti form\u00ebsohet vazhdimisht nga shoq\u00ebria dhe p\u00ebrvoja.<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb fund, shumica e studiuesve bien dakord p\u00ebr nj\u00eb gj\u00eb: vendi ku rritemi nuk \u00ebsht\u00eb i vetmi faktor q\u00eb na p\u00ebrcakton, por ai luan nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si b\u00ebhemi ata q\u00eb jemi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Një numër gjithnjë e më i madh kërkimesh në psikologji dhe shkencat sociale po përpiqen t’i japin përgjigje kësaj pyetjeje të vjetër: sa ndikojnë gjenet dhe sa ndikon mjedisi në identitetin tonë? Studiuesit thonë se ADN-ja është unike për çdo njeri dhe nuk ndryshon nga vendi ku jetojmë. Megjithatë, vetëm gjenetika nuk mjafton për të […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":46481,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[573],"tags":[],"class_list":["post-46480","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lifestyle"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46480","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=46480"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46480\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":46482,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46480\/revisions\/46482"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/46481"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=46480"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=46480"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=46480"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}