{"id":44690,"date":"2025-11-19T21:59:39","date_gmt":"2025-11-19T21:59:39","guid":{"rendered":"https:\/\/radiojehona.com\/?p=44690"},"modified":"2025-11-19T21:59:39","modified_gmt":"2025-11-19T21:59:39","slug":"ekspertet-zbulojne-moshen-ideale-per-te-filluar-ushtrimet-fizike-nese-doni-te-ulni-rrezikun-e-demences","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiojehona.mk\/?p=44690","title":{"rendered":"Ekspert\u00ebt zbulojn\u00eb mosh\u00ebn ideale p\u00ebr t\u00eb filluar ushtrimet fizike n\u00ebse doni t\u00eb ulni rrezikun e demenc\u00ebs"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"600\" height=\"360\" src=\"https:\/\/radiojehona.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/dementia-1-600x360-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-44691\" srcset=\"https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/dementia-1-600x360-1.jpg 600w, https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/dementia-1-600x360-1-300x180.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Nj\u00eb studim i ri sugjeron se ruajtja e nj\u00eb rutine t\u00eb rregullt fizike nga mesi i t\u00eb dyzetave mund t\u00eb ul\u00eb ndjesh\u00ebm rrezikun e zhvillimit t\u00eb demenc\u00ebs.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Demenca \u00ebsht\u00eb shkaktari kryesor i vdekjeve n\u00eb Britani, dhe prej vitesh ekspert\u00ebt thon\u00eb se rreth 45 p\u00ebr qind e rasteve mund t\u00eb parandalohen me ndryshime t\u00eb thjeshta t\u00eb stilit t\u00eb jetes\u00ebs \u2013 p\u00ebrfshir\u00eb aktivitetin fizik. Por deri m\u00eb tani nuk dihej qart\u00eb se n\u00eb cil\u00ebn mosh\u00eb ushtrimet japin efektin m\u00eb t\u00eb madh mbrojt\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Studimi q\u00eb zbuloi \u201cmomentin kritik\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb ekip k\u00ebrkuesish nga Universiteti i Bostonit, i udh\u00ebhequr nga Dr. Phillip H. Hwang, analizoi t\u00eb dh\u00ebna nga 4,354 t\u00eb rritur, t\u00eb cil\u00ebt ishin f\u00ebmij\u00ebt e pjes\u00ebmarr\u00ebsve t\u00eb studimit t\u00eb famsh\u00ebm Framingham Heart Study.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00eb anketuarit \u2013 asnj\u00ebri me demenc\u00eb n\u00eb fillim t\u00eb studimit \u2013 u ndan\u00eb n\u00eb tre grupe:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Rinia e hershme: rreth 1,526 persona me mosh\u00eb mesatare 37 vje\u00e7<\/li>\n\n\n\n<li>Mosha e mesme: 1,943 persona me mosh\u00eb mesatare 54 vje\u00e7<\/li>\n\n\n\n<li>Mosha e von\u00eb: 885 persona me mosh\u00eb mesatare 71 vje\u00e7<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Secili grup u ndoq p\u00ebr periudha t\u00eb ndryshme kohore, nga 14 deri n\u00eb 37 vjet, p\u00ebr t\u00eb par\u00eb se sa prej tyre do t\u00eb zhvillonin demenc\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb total, 567 persona zhvilluan demenc\u00eb, prej t\u00eb cil\u00ebve 369 u diagnostikuan me Alzheimer \u2014 forma m\u00eb e p\u00ebrhapur e s\u00ebmundjes.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mos ushtroni her\u00ebt? Ja ku fillon ndikimi i v\u00ebrtet\u00eb<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Rezultatet e studimit zbuluan se:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Aktiviteti fizik n\u00eb rinin\u00eb e hershme nuk kishte ndikim t\u00eb duksh\u00ebm n\u00eb rrezikun e demenc\u00ebs.<\/li>\n\n\n\n<li>Aktiviteti fizik n\u00eb mosh\u00ebn e mesme dhe at\u00eb t\u00eb von\u00eb ulte ndjesh\u00ebm rrezikun.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Personat m\u00eb aktiv\u00eb (grupi Q5) kishin:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>41% m\u00eb pak rrezik demence n\u00ebse ushtronin rregullisht n\u00eb mosh\u00ebn e mesme<\/li>\n\n\n\n<li>45% m\u00eb pak rrezik n\u00ebse ishin aktiv\u00eb n\u00eb mosh\u00ebn e von\u00eb<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>K\u00ebto rezultate ishin t\u00eb nj\u00ebjta edhe p\u00ebr rrezikun e Alzheimerit, duke konfirmuar r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e aktivitetit fizik n\u00eb fazat m\u00eb t\u00eb pjekura t\u00eb jet\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Si u mat aktiviteti fizik?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Pjes\u00ebmarr\u00ebsit raportuan vet\u00eb nivelin e tyre t\u00eb aktivitetit p\u00ebrmes indeksit t\u00eb aktivitetit fizik (PAI), i cili p\u00ebrfshin:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>or\u00ebt e gjumit<\/li>\n\n\n\n<li>aktivitetet sedentare<\/li>\n\n\n\n<li>l\u00ebvizjet e lehta, t\u00eb moderuara dhe t\u00eb r\u00ebnda<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Bazuar n\u00eb k\u00ebto t\u00eb dh\u00ebna, ata u ndan\u00eb n\u00eb 5 kategori nga m\u00eb pak aktiv\u00ebt (Q1) tek m\u00eb aktiv\u00ebt (Q5).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00c7far\u00eb thon\u00eb ekspert\u00ebt?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u201cNe vum\u00eb re se nivele m\u00eb t\u00eb larta t\u00eb aktivitetit fizik n\u00eb mosh\u00ebn e mesme dhe t\u00eb von\u00eb lidhen me nj\u00eb ulje t\u00eb ngjashme t\u00eb rrezikut nga \u00e7do lloj demence dhe ve\u00e7an\u00ebrisht Alzheimerit,\u201d tha Dr. Hwang.<\/p>\n\n\n\n<p>Ai shtoi se rezultatet mund t\u00eb ndihmojn\u00eb n\u00eb planifikimin e fushatave t\u00eb sh\u00ebndetit publik dhe strategjive parandaluese.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kufizimet e studimit<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Shumica e pjes\u00ebmarr\u00ebsve ishin t\u00eb bardh\u00eb, ndaj rezultatet mund t\u00eb mos jen\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsueshme p\u00ebr grupet e tjera etnike.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00eb dh\u00ebnat mbi aktivitetin fizik jan\u00eb vet\u00eb-raportuar, \u00e7ka mund t\u00eb \u00e7oj\u00eb n\u00eb pasakt\u00ebsi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Rreziku nga jeta sedentare<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ekspert\u00ebt paralajm\u00ebrojn\u00eb prej vitesh se jeta e ulur rrit rrezikun p\u00ebr:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>obezitet<\/li>\n\n\n\n<li>diabet tip 2<\/li>\n\n\n\n<li>kancer<\/li>\n\n\n\n<li>vdekje t\u00eb parakohshme<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>NHS rekomandon t\u00eb pakt\u00ebn 150 minuta aktivitet t\u00eb moderuar n\u00eb jav\u00eb ose 75 minuta aktivitet intensiv.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb Britani, stili i jet\u00ebs sedentare \u2013 or\u00eb t\u00eb t\u00ebra ulur n\u00eb pun\u00eb, n\u00eb makin\u00eb apo para televizorit \u2013 vler\u00ebsohet se shkakton rreth 70,000 vdekje n\u00eb vit dhe i kushton NHS-s\u00eb rreth 700 milion\u00eb paund p\u00ebr trajtime.&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj&euml; studim i ri sugjeron se ruajtja e nj&euml; rutine t&euml; rregullt fizike nga mesi i t&euml; dyzetave mund t&euml; ul&euml; ndjesh&euml;m rrezikun e zhvillimit t&euml; demenc&euml;s. Demenca &euml;sht&euml; shkaktari kryesor i vdekjeve n&euml; Britani, dhe prej vitesh ekspert&euml;t thon&euml; se rreth 45 p&euml;r qind e rasteve mund t&euml; parandalohen me ndryshime t&euml; thjeshta t&euml; [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":44691,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[572],"tags":[],"class_list":["post-44690","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-shendeti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44690","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=44690"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44690\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":44692,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44690\/revisions\/44692"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/44691"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=44690"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=44690"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=44690"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}