{"id":43528,"date":"2025-09-22T23:02:39","date_gmt":"2025-09-22T23:02:39","guid":{"rendered":"https:\/\/radiojehona.com\/?p=43528"},"modified":"2025-09-22T23:02:40","modified_gmt":"2025-09-22T23:02:40","slug":"a-mund-ti-rrezoje-nato-avionet-luftarake-ruse","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiojehona.mk\/?p=43528","title":{"rendered":"A mund t\u2019i rr\u00ebzoj\u00eb NATO avion\u00ebt luftarak\u00eb rus\u00eb?"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"608\" src=\"https:\/\/radiojehona.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/IMG_2664-1024x608.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-43529\" srcset=\"https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/IMG_2664-1024x608.jpeg 1024w, https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/IMG_2664-300x178.jpeg 300w, https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/IMG_2664-768x456.jpeg 768w, https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/IMG_2664.jpeg 1125w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb avion luftarak rus MiG-31, i pajisur me nj\u00eb raket\u00eb Kinzhal, ngrihet nga baza ajrore Hemeimeem n\u00eb Siri n\u00eb vitin 2021.<\/p>\n\n\n\n<p>Zyrtar\u00ebt e NATO-s do t\u00eb mblidhen m\u00eb 23 shtator p\u00ebr nj\u00eb takim t\u00eb K\u00ebshillit t\u00eb Atlantikut Verior (NAC), t\u00eb thirrur nga Estonia pas nj\u00eb inkursioni t\u00eb avion\u00ebve luftarak\u00eb rus\u00eb n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn e saj ajrore jav\u00ebn e kaluar.<\/p>\n\n\n\n<p>Ky incident dhe shkeljet e m\u00ebparshme t\u00eb vendeve t\u00eb tjera t\u00eb NATO-s nga dron\u00ebt rus\u00eb \u2013 ve\u00e7an\u00ebrisht ai mbi&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.evropaelire.org\/a\/rubikon-njesiti-elitar-rus-droneve-\/33533013.html\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><strong>Polonin\u00eb<\/strong><\/a><strong>&nbsp;<\/strong>m\u00eb 10 shtator \u2013 e kan\u00eb l\u00ebn\u00eb aleanc\u00ebn duke k\u00ebrkuar reagimin e duhur.<\/p>\n\n\n\n<p>Presidenti \u00e7ek Petr Pavel, ushtarak karriere dhe ish-zyrtar i lart\u00eb i NATO-s n\u00eb rolin e kryetarit t\u00eb Komitetit Ushtarak, madje sugjeroi n\u00eb nj\u00eb deklarat\u00eb p\u00ebr mediat \u00e7eke m\u00eb 20 shtator se avion\u00ebt rus\u00eb duhet t\u00eb rr\u00ebzohen n\u00ebse \u00ebsht\u00eb e nevojshme.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb rastin e Polonis\u00eb, disa nga dron\u00ebt u rr\u00ebzuan nga forcat ajrore polake dhe t\u00eb NATO-s. Nd\u00ebrsa n\u00eb Estoni, avion\u00ebt rus\u00eb u shoq\u00ebruan jasht\u00eb hap\u00ebsir\u00ebs ajrore nga avion\u00eb suedez\u00eb, finlandez\u00eb dhe italian\u00eb \u2013 k\u00ebta t\u00eb fundit mbajn\u00eb aktualisht detyr\u00ebn e policimit ajror t\u00eb Baltikut bashk\u00eb me Spanj\u00ebn dhe Hungarin\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Zyrtar\u00eb t\u00eb NATO-s q\u00eb fol\u00ebn p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb n\u00eb kushte anonimiteti than\u00eb se \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb e leht\u00eb t\u00eb merret leje p\u00ebr t\u00eb q\u00eblluar nj\u00eb dron pa pilot, sidomos n\u00ebse shihet se po i drejtohet infrastruktur\u00ebs kritike, sesa nj\u00eb avion me pilot.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>A mund t\u00eb q\u00ebllohet?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>NATO \u00ebsht\u00eb nj\u00eb aleanc\u00eb mbrojt\u00ebse prej 32 shtetesh sovrane. Kjo do t\u00eb thot\u00eb se secili vend vendos vet\u00eb si ta mbroj\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn e tij ajrore. Por zakonisht zbatohet nj\u00eb qasje \u201ckujdesi mbi gjith\u00e7ka\u201d. Me fjal\u00eb t\u00eb tjera: mos q\u00ebllo menj\u00ebher\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Situata ndryshon kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr misione n\u00ebn ombrell\u00ebn e NATO-s, si\u00e7 jan\u00eb tet\u00eb grupet luftarake n\u00eb krahun lindor t\u00eb aleanc\u00ebs dhe misioni i policimit ajror t\u00eb Baltikut, q\u00eb funksionon q\u00eb nga an\u00ebtar\u00ebsimi i Estonis\u00eb, Letonis\u00eb dhe Lituanis\u00eb n\u00eb vitin 2004. Aleat\u00ebt e NATO-s me avion\u00eb luftarak\u00eb patrullojn\u00eb me radh\u00eb \u00e7do kat\u00ebr muaj hap\u00ebsir\u00ebn ajrore t\u00eb tri vendeve baltike, t\u00eb cilat nuk kan\u00eb forca t\u00eb tyre ajrore.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb raste t\u00eb tilla, rregullat e angazhimit p\u00ebrcaktohen nga K\u00ebshilli i Atlantikut Verior (NAC), q\u00eb \u00ebsht\u00eb organi m\u00eb i lart\u00eb politik vendimmarr\u00ebs i aleanc\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>Vendimet merren me unanimitet, nd\u00ebrsa aspektet ushtarake zbatohen nga Komandanti Suprem i Forcave Aleate n\u00eb Evrop\u00eb (SACEUR). Ky post mbahet gjithmon\u00eb nga nj\u00eb gjeneral amerikan \u2013 aktualisht gjenerali Alexus G. Grynkewich, i cili mori detyr\u00ebn n\u00eb korrik. \u00c7do mision n\u00ebn komand\u00ebn e tij ka rregullat e veta specifike t\u00eb angazhimit. Ajo q\u00eb i bashkon t\u00eb gjitha \u00ebsht\u00eb fakti se ato nuk b\u00ebhen publike, me q\u00ebllim q\u00eb kund\u00ebrshtar\u00ebt t\u00eb mbeten n\u00eb pasiguri.<\/p>\n\n\n\n<p>Ajo q\u00eb e b\u00ebn situat\u00ebn edhe m\u00eb t\u00eb nd\u00ebrlikuar \u00ebsht\u00eb fakti se NATO si organizat\u00eb ka pak mjete n\u00ebn komand\u00ebn e saj direkte. N\u00eb vend t\u00eb k\u00ebsaj, shumica e aleat\u00ebve i v\u00ebn\u00eb kapacitetet e tyre komb\u00ebtare n\u00eb dispozicion t\u00eb SACEUR-it, por duke ruajtur kufizimet e tyre komb\u00ebtare.<\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb shembull hipotetik: n\u00ebse avion\u00ebt italian\u00eb k\u00ebrkohen t\u00eb rr\u00ebzojn\u00eb dron\u00eb mbi Poloni si pjes\u00eb e operacionit t\u00eb ri t\u00eb aleanc\u00ebs \u201cEastern Sentry\u201d, dikush n\u00eb Rom\u00eb duhet t\u00eb jap\u00eb drit\u00ebn jeshile.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb var\u00ebsi t\u00eb marr\u00ebveshjes, kjo mund t\u00eb jet\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi e shefit t\u00eb ushtris\u00eb, ministrit t\u00eb mbrojtjes apo edhe kryeministrit. N\u00eb raste t\u00eb tjera, vendimi i lihet SACEUR-it ose komandant\u00ebve t\u00eb tij.<\/p>\n\n\n\n<p>Si\u00e7 \u00ebsht\u00eb theksuar, pragu p\u00ebr hapjen e zjarrit \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i lart\u00eb, ve\u00e7an\u00ebrisht ndaj avion\u00ebve rus\u00eb me ekuipazh. Avion\u00ebt e NATO-s q\u00eb marrin pjes\u00eb n\u00eb misionin e policimit ajror t\u00eb Baltikut nuk pritet t\u00eb q\u00ebllojn\u00eb ndaj tyre.<\/p>\n\n\n\n<p>Dy zyrtar\u00eb t\u00eb NATO-s i than\u00eb Radios Evropa e Lir\u00eb se tre MiG-\u00ebt q\u00eb q\u00ebndruan 12 minuta n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn ajrore t\u00eb Estonis\u00eb m\u00eb 19 shtator nuk paraqisnin nj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb p\u00ebr vendin. Ata than\u00eb se, m\u00eb tep\u00ebr, b\u00ebhej fjal\u00eb p\u00ebr nj\u00eb provokim p\u00ebr t\u00eb testuar reagimin e aleanc\u00ebs dhe se avion\u00ebt e NATO-s b\u00ebn\u00eb gj\u00ebn\u00eb e duhur duke i shoq\u00ebruar jasht\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Por men\u00e7uria e k\u00ebtij veprimi po debatohet tani n\u00eb publik. Si presidenti \u00e7ek, edhe kryeministri polak Donald Tusk dhe ministrja lituaneze e mbrojtjes Dovile Sakaliene kan\u00eb sugjeruar se mund t\u00eb b\u00ebhet e nevojshme t\u00eb rr\u00ebzohen avion\u00ebt rus\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Pse hapi zjarr Turqia<\/h2>\n\n\n\n<p>Shembulli i Turqis\u00eb, e cila rr\u00ebzoi nj\u00eb avion rus Sukhoi-24M pran\u00eb kufirit turko-sirian n\u00eb vitin 2015, p\u00ebrmendet shpesh. Avioni kishte shkelur hap\u00ebsir\u00ebn ajrore turke p\u00ebr 17 sekonda gjat\u00eb kulmit t\u00eb luft\u00ebs n\u00eb Siri, pasi ishte paralajm\u00ebruar disa her\u00eb t\u00eb ndryshonte kurs.<\/p>\n\n\n\n<p>Ky ishte nj\u00eb rast m\u00eb i thjesht\u00eb. Turqia mori vet\u00eb vendimin t\u00eb p\u00ebrdorte forcat e saj ajrore, ashtu si\u00e7 e pa t\u00eb arsyeshme.<\/p>\n\n\n\n<p>Nd\u00ebrsa tensionet mes Ankaras\u00eb dhe Mosk\u00ebs ishin t\u00eb larta dhe kjo e fundit vendosi sanksione t\u00eb menj\u00ebhershme, gjasht\u00eb muaj m\u00eb von\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet u p\u00ebrmir\u00ebsuan, pasi presidenti turk Recep Tayyip Erdogan shprehu keqardhje. NATO u rreshtua n\u00eb krah t\u00eb Ankaras\u00eb, por k\u00ebrkoi kujdes dhe dislokoi m\u00eb shum\u00eb avion\u00eb AWACS (sisteme ajrore t\u00eb paralajm\u00ebrimit dhe kontrollit) n\u00eb Turqi.<\/p>\n\n\n\n<p>Ashtu si Turqia at\u00ebher\u00eb dhe Polonia n\u00eb fillim t\u00eb shtatorit, edhe Estonia ka k\u00ebrkuar konsultime sipas nenit 4 t\u00eb NATO-s, t\u00eb cilat po zhvillohen m\u00eb 23 shtator. Tallini pritet t\u00eb theksoj\u00eb se kjo \u00ebsht\u00eb shkelja e pest\u00eb e hap\u00ebsir\u00ebs ajrore nga Rusia k\u00ebt\u00eb vit, se dy avion\u00ebt kishin fikur transponder\u00ebt dhe nuk komunikuan me kontrollin ajror estonez.<\/p>\n\n\n\n<p>Kjo sjellje e avion\u00ebve rus\u00eb po b\u00ebhet gjithnj\u00eb e m\u00eb e zakonshme n\u00eb rajonin e Detit Baltik.<\/p>\n\n\n\n<p>Zyrtar\u00ebt e NATO-s besojn\u00eb se disa aleat\u00eb do ta p\u00ebrs\u00ebrisin paralajm\u00ebrimin se her\u00ebn tjet\u00ebr mund t\u00eb detyrohen t\u00eb q\u00ebllojn\u00eb. Por rregullat e angazhimit mund t\u00eb ndryshohen edhe n\u00eb m\u00ebnyra t\u00eb tjera, si lejimi i avion\u00ebve t\u00eb aleanc\u00ebs t\u2019u afrohen m\u00eb shum\u00eb avion\u00ebve kund\u00ebrshtar\u00eb ose t\u00eb q\u00ebllojn\u00eb t\u00eb sht\u00ebna paralajm\u00ebruese.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj&euml; avion luftarak rus MiG-31, i pajisur me nj&euml; raket&euml; Kinzhal, ngrihet nga baza ajrore Hemeimeem n&euml; Siri n&euml; vitin 2021. Zyrtar&euml;t e NATO-s do t&euml; mblidhen m&euml; 23 shtator p&euml;r nj&euml; takim t&euml; K&euml;shillit t&euml; Atlantikut Verior (NAC), t&euml; thirrur nga Estonia pas nj&euml; inkursioni t&euml; avion&euml;ve luftarak&euml; rus&euml; n&euml; hap&euml;sir&euml;n e saj ajrore [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":43529,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[569],"tags":[],"class_list":["post-43528","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bota"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43528","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=43528"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43528\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":43530,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43528\/revisions\/43530"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/43529"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=43528"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=43528"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=43528"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}