{"id":42278,"date":"2025-04-23T21:11:05","date_gmt":"2025-04-23T21:11:05","guid":{"rendered":"https:\/\/radiojehona.com\/?p=42278"},"modified":"2025-04-23T21:11:05","modified_gmt":"2025-04-23T21:11:05","slug":"ushqimet-me-te-rrezikshme-per-shendetin-tone-qe-permbajne-mikroplastike","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiojehona.mk\/?p=42278","title":{"rendered":"Ushqimet m\u00eb t\u00eb rrezikshme p\u00ebr sh\u00ebndetin ton\u00eb q\u00eb p\u00ebrmbajn\u00eb mikroplastik\u00eb"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"615\" height=\"406\" src=\"https:\/\/radiojehona.com\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/a-338.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-42279\" srcset=\"https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/a-338.png 615w, https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/a-338-300x198.png 300w\" sizes=\"(max-width: 615px) 100vw, 615px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mikroplastika, k\u00ebto grimca t\u00eb vogla plastike, madh\u00ebsia e t\u00eb cilave nuk i kalon 5 milimetra, kan\u00eb arritur t\u00eb p\u00ebrmbytin mjedisin, duke p\u00ebrfshir\u00eb ushqimin dhe pijet q\u00eb konsumojm\u00eb \u00e7do dit\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Studiuesit e kan\u00eb lidhur ekspozimin ndaj mikroplastik\u00ebs dhe nanoplastik\u00ebs me shfaqjen e inflamacionit, disrregullimit t\u00eb imunitetit dhe \u00e7rregullimeve metabolike.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">7 ushqime dhe pije me p\u00ebrqindjen m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb mikroplastik\u00ebs<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1.Krip\u00eb deti: p\u00ebrmban 0,4-5,8 grimca p\u00ebr lug\u00eb \u00e7aji (5 g)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">P\u00ebr shkak t\u00eb ndotjes s\u00eb oqeanit, \u00ebsht\u00eb gjetur prania e mikroplastik\u00ebs n\u00eb krip\u00ebn e detit. Nj\u00eb studim i vitit 2023, i cili analizoi 13 marka evropiane, gjeti nivele q\u00eb varionin nga 74 n\u00eb 1,155 grimca p\u00ebr kilogram, me krip\u00ebra t\u00eb korrura tradicionalisht q\u00eb p\u00ebrmbajn\u00eb nivele duksh\u00ebm m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lloji m\u00eb i zakonsh\u00ebm i plastik\u00ebs \u00ebsht\u00eb polietileni tereftalati (PET), i cili p\u00ebrdoret p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb shishe plastike. Megjith\u00ebse efektet sh\u00ebndet\u00ebsore mbeten t\u00eb paqarta, kripa e detit mund t\u00eb kontribuoj\u00eb n\u00eb ekspozimin e p\u00ebrgjithsh\u00ebm.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zgjidhni krip\u00eb guri ose krip\u00eb Himalayan roz\u00eb, t\u00eb cilat kan\u00eb m\u00eb pak gjasa t\u00eb kontaminohen me mikroplastik\u00eb moderne. Megjithat\u00eb, n\u00ebse vazhdoni t\u00eb zgjidhni krip\u00ebn e detit, preferoni markat me metoda tradicionale t\u00eb vjeljes ose kompanit\u00eb q\u00eb i n\u00ebnshtrohen kontrollit t\u00eb pavarur t\u00eb cil\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">2.Birra: p\u00ebrmban nga 2 deri n\u00eb 79 grimca p\u00ebr lit\u00ebr<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mikroplastik \u00ebshtb zbuluar n\u00eb mostra t\u00eb ndryshme birre, me origjin\u00eb ose n\u00ebp\u00ebrmjet burimeve t\u00eb ujit t\u00eb kontaminuar ose gjat\u00eb procesit t\u00eb pirjes. Nj\u00eb studim i 24 markave gjermane t\u00eb birr\u00ebs gjeti fibra, fragmente dhe materiale kokrrizore n\u00eb t\u00eb gjitha mostrat, me matje q\u00eb varionin nga 2 deri n\u00eb 79 grimca p\u00ebr lit\u00ebr. Nj\u00eb studim i ngjash\u00ebm n\u00eb PLOS ONE gjeti mikroplastik\u00eb n\u00eb t\u00eb 12 markat e birr\u00ebs t\u00eb testuara n\u00eb SHBA dhe Kanada.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">3.Uji n\u00eb shishe: p\u00ebrmban nga 325 deri n\u00eb 10,000 grimca p\u00ebr lit\u00ebr<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Studimet tregojn\u00eb se uji i ambalazhuar mund t\u00eb p\u00ebrmbaj\u00eb sasi t\u00eb konsiderueshme mikroplastike, kryesisht nga procesi i paketimit dhe mbushjes. Mostrat e ujit n\u00eb shishe p\u00ebrmbanin mesatarisht 325 grimca p\u00ebr lit\u00ebr, me disa q\u00eb arrinin n\u00eb 10,000.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Preferoni ujin e filtruar t\u00eb rubinetit, t\u00eb ruajtur n\u00eb en\u00eb inox ose qelqi. Asnj\u00ebher\u00eb mos pini uj\u00eb nga nj\u00eb shishe plastike q\u00eb \u00ebsht\u00eb ekspozuar n\u00eb diell.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">4.Butak\u00ebt: p\u00ebrmbajn\u00eb nga 7,6 deri n\u00eb 10,7 grimca p\u00ebr gram (karkaleca), dhe rreth 1,4 p\u00ebr gram (goca deti)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Butak\u00ebt si karkalecat, midhjet, molusqet dhe gocat e detit jan\u00eb ushqyes filtri dhe grumbullojn\u00eb mikroplastik\u00eb, t\u00eb cilat m\u00eb pas transferohen te konsumatori.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ju mund t\u00eb zgjeroni burimet tuaja t\u00eb proteinave duke zgjedhur proteina me baz\u00eb bimore, si shpend\u00ebt dhe peshkun, nga burime me ndotje m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt. Studimet kan\u00eb treguar se peshqit dhe ushqimet e detit nga Australia p\u00ebrmbajn\u00eb m\u00eb pak mikroplastik\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">5.Oriz: p\u00ebrmban deri n\u00eb 13 mikrogram\u00eb plastik\u00eb p\u00ebr 100 gram oriz t\u00eb gatuar paraprakisht (t\u00eb menj\u00ebhersh\u00ebm), ose 3 deri n\u00eb 4 mikrogram\u00eb p\u00ebr 100 gram oriz i lar\u00eb<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Orizi, megjith\u00ebse duket \u201ci past\u00ebr\u201d, p\u00ebrmban plastik\u00eb t\u00eb till\u00eb si polietileni, polipropileni dhe PET n\u00eb 95% t\u00eb mostrave. Orizi i menj\u00ebhersh\u00ebm p\u00ebrmban kat\u00ebr her\u00eb m\u00eb shum\u00eb plastik\u00eb se orizi i zakonsh\u00ebm, duke arritur n\u00eb 13 mikrogram\u00eb p\u00ebr 100 gram.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zgjidhni orizin t\u00eb p\u00ebrpunuar minimalisht dhe shp\u00eblajeni mir\u00eb p\u00ebrpara se ta gatuani. Zgjidhni varietete organike p\u00ebr ekspozim t\u00eb reduktuar ndaj mikroplastik\u00ebs dhe sh\u00ebndet m\u00eb t\u00eb mir\u00eb metabolik.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">6.Moll\u00eb dhe karota: deri n\u00eb 44.6 milion\u00eb grimca p\u00ebr moll\u00eb \/ deri n\u00eb 14.7 milion\u00eb p\u00ebr 150 gram karrota<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mikroplastika nuk kufizohet vet\u00ebm n\u00eb sip\u00ebrfaqe, por gjithashtu absorbohet nga indet bimore. Nj\u00eb studim i vitit 2020 zbuloi se moll\u00ebt dhe karotat kishin p\u00ebrqendrimet m\u00eb t\u00eb larta, me moll\u00ebt q\u00eb ishin t\u00eb parat midis frutave dhe karotat t\u00eb parat midis perimeve.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zgjidhni produkte me shumic\u00eb, nga kulturat bujq\u00ebsore vendase. Lani mir\u00eb frutat dhe perimet dhe, n\u00ebse \u00ebsht\u00eb e mundur, pastroni ato. Zgjedhja e produkteve sezonale dhe organike redukton ekspozimin afatgjat\u00eb ndaj mikroplastik\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">7.\u00c7aji : 1 qese \u00e7aji p\u00ebrmban deri n\u00eb 11.6 miliard\u00eb grimca<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Disa qese \u00e7aji, kur zihen, l\u00ebshojn\u00eb miliarda mikroplastik\u00eb dhe nanoplastik\u00eb n\u00eb pije.&nbsp; Zgjidhni t\u00eb ashtuquajturin \u201c\u00e7aj mali\u201d ose \u00e7aj n\u00eb paketim t\u00eb biodegraduesh\u00ebm.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Reduktimi i ekspozimit ndaj mikroplastik\u00ebs k\u00ebrkon marrjen e vendimeve t\u00eb vet\u00ebdijshme p\u00ebr pijet dhe ushqimet q\u00eb konsumojm\u00eb. Duke zgjedhur alternativa me rrezik m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt kontaminimi dhe duke mb\u00ebshtetur praktika t\u00eb q\u00ebndrueshme, ne kontribuojm\u00eb n\u00eb mbrojtjen e sh\u00ebndetit ton\u00eb dhe mjedisit.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mikroplastika, k&euml;to grimca t&euml; vogla plastike, madh&euml;sia e t&euml; cilave nuk i kalon 5 milimetra, kan&euml; arritur t&euml; p&euml;rmbytin mjedisin, duke p&euml;rfshir&euml; ushqimin dhe pijet q&euml; konsumojm&euml; &ccedil;do dit&euml;. Studiuesit e kan&euml; lidhur ekspozimin ndaj mikroplastik&euml;s dhe nanoplastik&euml;s me shfaqjen e inflamacionit, disrregullimit t&euml; imunitetit dhe &ccedil;rregullimeve metabolike. 7 ushqime dhe pije me p&euml;rqindjen m&euml; [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":42280,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[573],"tags":[],"class_list":["post-42278","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lifestyle"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42278","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=42278"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42278\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":42281,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42278\/revisions\/42281"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/42280"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=42278"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=42278"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=42278"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}