{"id":42093,"date":"2025-04-03T21:13:49","date_gmt":"2025-04-03T21:13:49","guid":{"rendered":"https:\/\/radiojehona.com\/?p=42093"},"modified":"2025-04-03T21:13:49","modified_gmt":"2025-04-03T21:13:49","slug":"10-gjera-qe-nuk-i-dinit-per-luften-e-ftohte","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiojehona.mk\/?p=42093","title":{"rendered":"10 gj\u00ebra q\u00eb nuk i dinit p\u00ebr Luft\u00ebn e Ftoht\u00eb"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"640\" height=\"360\" src=\"https:\/\/radiojehona.com\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/GHLPv2bRKT8yFnrG6eit98-970-80.jpg-640x360-1.webp\" alt=\"\" class=\"wp-image-42094\" srcset=\"https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/GHLPv2bRKT8yFnrG6eit98-970-80.jpg-640x360-1.webp 640w, https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/GHLPv2bRKT8yFnrG6eit98-970-80.jpg-640x360-1-300x169.webp 300w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Lufta m\u00eb e gjat\u00eb\u2026 q\u00eb kurr\u00eb nuk u luftua\u00a0<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>P\u00ebr mbi 40 vjet, bota jetoi n\u00ebn hijen e frik\u00ebs b\u00ebrthamore. SHBA dhe Bashkimi Sovjetik ishin gjithmon\u00eb nj\u00eb hap larg katastrof\u00ebs \u2013 por asnj\u00ebher\u00eb nuk shtin\u00eb mbi nj\u00ebri-tjetrin.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>N\u00eb k\u00ebt\u00eb p\u00ebrballje t\u00eb heshtur, gjith\u00e7ka ishte betej\u00eb: teknologjia, sporti, arti, propaganda\u2026 dhe spiun\u00ebt.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ja 10 fakte q\u00eb ndoshta nuk i keni ditur, p\u00ebr Luft\u00ebn e Ftoht\u00eb.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Luft\u00eb pa arm\u00eb \u2013 por me frik\u00eb bot\u00ebrore<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lufta e Ftoht\u00eb nuk ishte nj\u00eb konflikt me beteja klasike, por nj\u00eb p\u00ebrballje globale midis SHBA-s\u00eb dhe Bashkimit Sovjetik, e mbushur me k\u00ebrc\u00ebnime, propagand\u00eb, spiunazh dhe gara teknologjike. Ishte nj\u00eb luft\u00eb p\u00ebr ndikim ideologjik dhe politik, q\u00eb p\u00ebrfshiu gjith\u00eb bot\u00ebn.<\/p>\n\n\n\n<ol start=\"2\" class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Bota n\u00eb prag t\u00eb shkat\u00ebrrimit (kriza e Kub\u00ebs)<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00eb vitin 1962, Bashkimi Sovjetik vendosi raketa b\u00ebrthamore n\u00eb Kub\u00eb, vet\u00ebm 150 km nga brigjet amerikane. SHBA k\u00ebrkoi heqjen e tyre dhe bllokoi ishullin. P\u00ebr disa dit\u00eb, njer\u00ebzimi mbeti n\u00eb ankth \u2013 nj\u00eb l\u00ebvizje e gabuar do t\u00eb niste Luft\u00ebn e Tret\u00eb Bot\u00ebrore. Pas negociatave t\u00eb fshehta, raketat u hoq\u00ebn.<\/p>\n\n\n\n<ol start=\"3\" class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Lufta e Ftoht\u00eb u zhvillua edhe n\u00eb H\u00ebn\u00eb<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gara hap\u00ebsinore ishte pjes\u00eb e betej\u00ebs p\u00ebr prestigj. Kur Bashkimi Sovjetik l\u00ebshoi satelitin Sputnik n\u00eb vitin 1957, SHBA u alarmua. Dy dekada m\u00eb von\u00eb, zbarkimi i njeriut n\u00eb H\u00ebn\u00eb nga amerikan\u00ebt n\u00eb 1969 u paraqit si prov\u00eb e superioritetit t\u00eb sistemit kapitalist ndaj atij komunist.<\/p>\n\n\n\n<ol start=\"4\" class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Edhe Shqip\u00ebria kishte rolin e saj<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Enver Hoxha u shk\u00ebput nga Moska n\u00eb vitet \u201860 duke e akuzuar Hrushovin p\u00ebr \u201crevizioniz\u00ebm\u201d. Shqip\u00ebria u rreshtua me Kin\u00ebn, por m\u00eb von\u00eb u izolua edhe nga ajo. N\u00eb em\u00ebr t\u00eb q\u00ebndres\u00ebs ndaj \u201cimperializmit\u201d dhe \u201csocial-imperializmit\u201d, Shqip\u00ebria nd\u00ebrtoi mij\u00ebra bunker\u00eb, nd\u00ebrsa popullsia u fut n\u00eb frik\u00eb t\u00eb p\u00ebrhershme nga lufta.<\/p>\n\n\n\n<ol start=\"5\" class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Propaganda ishte nj\u00eb arm\u00eb po aq e fuqishme sa raketat<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kinemaja, let\u00ebrsia, televizionet dhe gazetat u p\u00ebrdor\u00ebn si mjet p\u00ebr t\u00eb formuar mendimin publik. N\u00eb SHBA, Hollywood-i krijonte imazhe t\u00eb armikut komunist. N\u00eb BRSS, kapitalizmi paraqitej si sistem \u00e7njer\u00ebzor. Lufta p\u00ebr zemrat dhe mendjet e njer\u00ebzve ishte po aq e fort\u00eb sa ajo p\u00ebr territore.<\/p>\n\n\n\n<ol start=\"6\" class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Spiun\u00ebt ishin heronjt\u00eb e paduksh\u00ebm<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">CIA dhe KGB nd\u00ebrtonin rrjete spiunazhi n\u00eb \u00e7do cep t\u00eb bot\u00ebs. Informacionet sekrete, sabotazhet dhe tradhtit\u00eb ndryshuan fatet e shum\u00eb vendeve. Legjenda si Kim Philby, agjenti britanik q\u00eb punonte p\u00ebr sovjetik\u00ebt, u b\u00ebn\u00eb pjes\u00eb e mitologjis\u00eb s\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<ol start=\"7\" class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Muri i Berlinit u ngrit n\u00eb vet\u00ebm 48 or\u00eb<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00eb gusht 1961, autoritetet e Gjermanis\u00eb Lindore, me mb\u00ebshtetjen e Mosk\u00ebs, e ndan\u00eb qytetin e Berlinit me mur p\u00ebr t\u00eb ndaluar ikjen masive t\u00eb qytetar\u00ebve drejt Per\u00ebndimit. Brenda nat\u00ebs, qyteti u nda n\u00eb dy bot\u00eb t\u00eb ndryshme \u2013 nj\u00eb simbol brutal i ndarjes ideologjike t\u00eb bot\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<ol start=\"8\" class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Sporti si fush\u00ebbetej\u00eb politike<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00eb Olimpiad\u00ebn e vitit 1980 n\u00eb Mosk\u00eb, SHBA dhe vendet aleate bojkotuan garat p\u00ebr shkak t\u00eb pushtimit sovjetik t\u00eb Afganistanit. Kat\u00ebr vjet m\u00eb von\u00eb, BRSS dhe vendet e saj bojkotonin Olimpiad\u00ebn n\u00eb Los Anxhelos. Fitoret sportive u kthyen n\u00eb simbole t\u00eb ep\u00ebrsis\u00eb s\u00eb sistemit.<\/p>\n\n\n\n<ol start=\"9\" class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Lufta e Ftoht\u00eb frym\u00ebzoi artin, let\u00ebrsin\u00eb dhe kineman\u00eb<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Filmat e James Bond, thriller-at me spiun\u00eb, librat e George Orwell-it, madje edhe muzika rock u p\u00ebrdor\u00ebn p\u00ebr t\u00eb sfiduar sistemet totalitare. Arti nuk ishte i ndar\u00eb nga politika \u2013 ai ishte nj\u00eb form\u00eb rezistence, ose nj\u00eb instrument propagande.<\/p>\n\n\n\n<ol start=\"10\" class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Mbarimi pa luft\u00eb, por me nj\u00eb shkat\u00ebrrim t\u00eb heshtur<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00eb fund t\u00eb viteve \u201980, Bashkimi Sovjetik u p\u00ebrball me kriz\u00eb ekonomike, revolta t\u00eb brendshme dhe presion nd\u00ebrkomb\u00ebtar. N\u00eb vitin 1991, BRSS u shp\u00ebrb\u00eb pa asnj\u00eb betej\u00eb \u2013 nj\u00eb kolaps historik q\u00eb sh\u00ebnoi fitoren e rendit liberal demokratik\u2026 t\u00eb pakt\u00ebn p\u00ebr nj\u00eb far\u00eb kohe. \/ bota.al<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Lufta m&euml; e gjat&euml;&hellip; q&euml; kurr&euml; nuk u luftua&nbsp; P&euml;r mbi 40 vjet, bota jetoi n&euml;n hijen e frik&euml;s b&euml;rthamore. SHBA dhe Bashkimi Sovjetik ishin gjithmon&euml; nj&euml; hap larg katastrof&euml;s &ndash; por asnj&euml;her&euml; nuk shtin&euml; mbi nj&euml;ri-tjetrin. N&euml; k&euml;t&euml; p&euml;rballje t&euml; heshtur, gjith&ccedil;ka ishte betej&euml;: teknologjia, sporti, arti, propaganda&hellip; dhe spiun&euml;t. Ja 10 fakte q&euml; [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":42094,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[568],"tags":[],"class_list":["post-42093","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kuriozitete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42093","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=42093"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42093\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":42096,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42093\/revisions\/42096"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/42094"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=42093"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=42093"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=42093"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}