{"id":41376,"date":"2025-03-03T17:15:08","date_gmt":"2025-03-03T17:15:08","guid":{"rendered":"https:\/\/radiojehona.com\/?p=41376"},"modified":"2025-03-03T17:15:09","modified_gmt":"2025-03-03T17:15:09","slug":"ndalesa-e-perhershme-e-ndihmes-amerikane-afganistani-ne-rrezik-nga-zia-e-bukes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiojehona.mk\/?p=41376","title":{"rendered":"Ndalesa e p\u00ebrhershme e ndihm\u00ebs amerikane, Afganistani n\u00eb rrezik nga zia e buk\u00ebs"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"640\" height=\"336\" src=\"https:\/\/radiojehona.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/640-0-34f0290eb5a823fa8d10d5e8df718ece.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-41377\" srcset=\"https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/640-0-34f0290eb5a823fa8d10d5e8df718ece.jpg 640w, https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/640-0-34f0290eb5a823fa8d10d5e8df718ece-300x158.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Afganistani po rr\u00ebshqet drejt zis\u00eb s\u00eb buk\u00ebs, paralajm\u00ebrojn\u00eb punonj\u00ebsit e ndihm\u00ebs q\u00eb veprojn\u00eb n\u00eb nj\u00ebr\u00ebn prej krizave m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha humanitare n\u00eb bot\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Miliona afgan\u00eb tashm\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb kushte t\u00eb ngjashme me urin\u00eb dhe ndalesa e p\u00ebrhershme e ndihm\u00ebs amerikane vet\u00ebm se mund ta p\u00ebrkeq\u00ebsoj\u00eb situat\u00ebn.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00ebshtu thon\u00eb dy punonj\u00ebs humanitar\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt fol\u00ebn p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb n\u00eb kushte anonimiteti, meq\u00eb nuk ishin t\u00eb autorizuar t\u00eb flisnin p\u00ebr mediat.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00eb dy punojn\u00eb p\u00ebr organizata t\u00eb m\u00ebdha nd\u00ebrkomb\u00ebtare, t\u00eb cilat ofrojn\u00eb ndihma ushqimore p\u00ebr komunitetet e cenueshme n\u00eb Afganistan.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cKa tashm\u00eb uri t\u00eb p\u00ebrhapur n\u00eb disa cepa t\u00eb Afganistanit\u201d, thot\u00eb nj\u00ebri prej tyre, i cili \u00ebsht\u00eb i vendosur n\u00eb juglindje t\u00eb Afganistanit.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cUri n\u00eb shumic\u00ebn e vendeve\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Marrja e pushtetit nga taliban\u00ebt n\u00eb vitin 2021 e p\u00ebrkeq\u00ebsoi kriz\u00ebn e madhe humanitare n\u00eb Afganistan. P\u00ebr pasoj\u00eb, vendi i varf\u00ebr humbi ndihm\u00ebn jetike per\u00ebndimore dhe ekonomia e tij u shemb.<\/p>\n\n\n\n<p>Uria, nd\u00ebrkoh\u00eb, u shmang, fal\u00eb fondeve t\u00eb konsiderueshme nga donator\u00ebt per\u00ebndimor\u00eb. Megjithat\u00eb, kjo ndihm\u00eb u zvog\u00eblua ndjesh\u00ebm n\u00eb vitet e fundit.<\/p>\n\n\n\n<p>Rreth nj\u00eb e treta e popullsis\u00eb 40-milion\u00ebshe t\u00eb Afganistanit, aktualisht, p\u00ebrballet me urin\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Frika p\u00ebr zi buke u rrit q\u00eb nga vendimi i presidentit t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara, Donald Trump, n\u00eb janar, p\u00ebr ta ngrir\u00eb p\u00ebrkoh\u00ebsisht gjith\u00eb ndihm\u00ebn p\u00ebr vendet e huaja, p\u00ebrfshir\u00eb Afganistanin.<\/p>\n\n\n\n<p>Nd\u00ebrprerja e p\u00ebrhershme e ndihm\u00ebs nga SHBA-ja &#8211; donatorja m\u00eb e madhe p\u00ebr Afganistanin &#8211; do ta shtynte vendin drejt uris\u00eb n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb plot\u00eb, paralajm\u00ebrojn\u00eb punonj\u00ebsit e ndihm\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cPa ndihm\u00eb humanitare, mund t\u00eb ket\u00eb uri n\u00eb shumic\u00ebn e vendeve\u201d, thot\u00eb punonj\u00ebsi i ndihm\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>Sipas tij, provincat e thata per\u00ebndimore, qendrore dhe veriore t\u00eb Afganistanit jan\u00eb m\u00eb t\u00eb rrezikuarat.<\/p>\n\n\n\n<p>Por, disa punonj\u00ebs dhe organizata t\u00eb tjera t\u00eb ndihm\u00ebs thon\u00eb se \u00ebsht\u00eb ende her\u00ebt t\u00eb thuhet se Afganistani \u00ebsht\u00eb n\u00eb kushte t\u00eb ngjashme me urin\u00eb, ose po shkon drejt zis\u00eb p\u00ebr buk\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Klasifikimi i Faz\u00ebs s\u00eb Integruar t\u00eb Siguris\u00eb Ushqimore (IPC) e p\u00ebrcakton urin\u00eb si \u201cnj\u00eb situat\u00eb n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn s\u00eb paku nj\u00eb n\u00eb pes\u00eb familje ka munges\u00eb ekstreme t\u00eb ushqimit dhe p\u00ebrballet me uri dhe varf\u00ebri, \u00e7far\u00eb rezulton me nivele jasht\u00ebzakonisht kritike t\u00eb kequshqyerjes akute dhe vdekje\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>IPC-ja vler\u00ebson se mbi 3 milion\u00eb afgan\u00eb &#8211; ose m\u00eb pak se 10 p\u00ebr qind e popullsis\u00eb &#8211; vuajn\u00eb nga nivele emergjente t\u00eb pasiguris\u00eb ushqimore dhe jan\u00eb nj\u00eb hap larg uris\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nivelet emergjente t\u00eb pasiguris\u00eb ushqimore<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Qeveria talibane, e cila nuk \u00ebsht\u00eb njohur nga asnj\u00eb vend, nuk ishte n\u00eb gjendje ose nuk u p\u00ebrpoq ta trajtonte katastrof\u00ebn humanitare.<\/p>\n\n\n\n<p>Kjo b\u00ebri q\u00eb OKB-ja dhe OJQ-t\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare ta mbushin boshll\u00ebkun.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00ebto organizata, aktualisht, shp\u00ebrndajn\u00eb ushqime p\u00ebr miliona afgan\u00eb, p\u00ebrfshir\u00eb: vaj gatimi, oriz dhe miell. Ato ofrojn\u00eb edhe plehra, fara dhe mjete t\u00eb tjera p\u00ebr p\u00ebrdorim n\u00eb bujq\u00ebsi.<\/p>\n\n\n\n<p>Pa k\u00ebt\u00eb mb\u00ebshtetje, fermer\u00ebt do ta ken\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u00eb prodhuar ushqim t\u00eb mjaftuesh\u00ebm p\u00ebr familjet dhe komunitetet e tyre.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cPa ndihma, un\u00eb mund t\u00eb shoh uri masive brenda muajsh\u201d, thot\u00eb nj\u00ebri nga punonj\u00ebsit e ndihm\u00ebs p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>F\u00ebmij\u00ebt dhe grat\u00eb jan\u00eb kategorit\u00eb m\u00eb t\u00eb rrezikuara. Rreth 3.5 milion\u00eb f\u00ebmij\u00eb afgan\u00eb n\u00ebn mosh\u00ebn pes\u00ebvje\u00e7are \u201cvuajn\u00eb ose parashikohet t\u00eb vuajn\u00eb\u201d nga kequshqyerja akute, sipas IPC-s\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Spitalet n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Afganistanin jan\u00eb t\u00eb mbushura me f\u00ebmij\u00eb t\u00eb kequshqyer.<\/p>\n\n\n\n<p>Mjek\u00ebt paralajm\u00ebrojn\u00eb rritje t\u00eb vdekshm\u00ebris\u00eb s\u00eb f\u00ebmij\u00ebve n\u00ebse humbasin mb\u00ebshtetjen nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr t\u00eb trajtuar f\u00ebmij\u00ebt e uritur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cKriza e ushqimit n\u00eb Afganistan \u00ebsht\u00eb alarmante\u201d, thot\u00eb Terje Watterdal, drejtor i Komitetit Norvegjez t\u00eb Afganistanit (NAC).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>E ardhme \u201ce zymt\u00eb\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ndihma humanitare p\u00ebr Afganistanin u zvog\u00eblua ndjesh\u00ebm q\u00eb nga viti 2022, kur donator\u00ebt nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb mblodh\u00ebn rreth 3.8 miliard\u00eb dollar\u00eb. N\u00eb vitin 2024, financimi ra p\u00ebr rreth 25 p\u00ebr qind, krahasuar me nj\u00eb vit m\u00eb par\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Shtetet e Bashkuara ishin donatoret m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha, duke kontribuar me rreth 3.7 miliard\u00eb dollar\u00eb q\u00eb nga viti 2021, sipas Inspektorit t\u00eb P\u00ebrgjithsh\u00ebm Special p\u00ebr Rind\u00ebrtimin e Afganistanit &#8211; nj\u00eb mbik\u00ebqyr\u00ebs ky i Qeveris\u00eb amerikane.<\/p>\n\n\n\n<p>Por, vendimi i administrat\u00ebs Trump p\u00ebr t\u00eb ngrir\u00eb gjith\u00eb ndihm\u00ebn p\u00ebr vendet e huaja, e vuri n\u00eb pik\u00ebpyetje ndihm\u00ebn e ardhshme t\u00eb SHBA-s\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cDonator\u00ebt jan\u00eb duke e reduktuar mb\u00ebshtetjen e tyre k\u00ebt\u00eb vit, k\u00ebshtu q\u00eb perspektiva p\u00ebr t\u00eb ardhmen \u00ebsht\u00eb e zymt\u00eb\u201d, thot\u00eb Watterdal.<\/p>\n\n\n\n<p>Kriz\u00ebn e uris\u00eb n\u00eb Afganistan e p\u00ebrkeq\u00ebsuan edhe ndryshimet klimatike dhe zhvendosjet masive.<\/p>\n\n\n\n<p>Vendi \u00ebsht\u00eb nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb cenueshmit n\u00eb bot\u00eb ndaj efekteve t\u00eb ndryshimeve klimatike dhe p\u00ebrjetoi disa ngjarje t\u00eb motit ekstrem n\u00eb vitet e fundit, p\u00ebrfshir\u00eb: t\u00ebrmete vdekjeprur\u00ebse, p\u00ebrmbytje dhe that\u00ebsira.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cNdryshimet mjedisore jan\u00eb duke kontribuar n\u00eb pasigurit\u00eb me ushqime dhe uj\u00eb\u201d, thuhet n\u00eb raportin e fundit t\u00eb Organizat\u00ebs Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb OKB-s\u00eb p\u00ebr Migracionin (IOM).<\/p>\n\n\n\n<p>Kamion\u00eb me refugjat\u00eb afgan\u00eb dhe gj\u00ebsendet tyre duke marr\u00eb rrug\u00eb prej Pakistanit p\u00ebr n\u00eb Afganistan, pas nj\u00eb vendimi t\u00eb Qeveris\u00eb pakistaneze p\u00ebr t\u2019i d\u00ebbuar t\u00eb gjith\u00eb afgan\u00ebt q\u00eb s&#8217;kan\u00eb dokumente.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb dy vjet\u00ebt e fundit, nd\u00ebrkaq, Irani dhe Pakistani d\u00ebbuan rreth 3 milion\u00eb refugjat\u00eb dhe imigrant\u00eb afgan\u00eb n\u00eb atdheun e tyre.<\/p>\n\n\n\n<p>Dy vendet paralajm\u00ebruan se planifikojn\u00eb t\u00eb d\u00ebbojn\u00eb edhe miliona t\u00eb tjer\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Shum\u00eb nga t\u00eb kthyerit afgan\u00eb e kan\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb gjejn\u00eb strehim t\u00eb p\u00ebrshtatsh\u00ebm, t\u00eb ken\u00eb qasje n\u00eb sh\u00ebrbimet e kujdesit sh\u00ebndet\u00ebsor ose t\u00eb sigurojn\u00eb ushqime t\u00eb mjaftueshme p\u00ebr t\u00eb ngr\u00ebn\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cAfganistani vuan nga kriza klimatike, kriza ekonomike, kriza sociale, kriza sh\u00ebndet\u00ebsore, kriza ushqimore dhe kriza politike\u201d, thot\u00eb Watterdal, punonj\u00ebs norvegjez i ndihm\u00ebs.\/ REL<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Afganistani po rr&euml;shqet drejt zis&euml; s&euml; buk&euml;s, paralajm&euml;rojn&euml; punonj&euml;sit e ndihm&euml;s q&euml; veprojn&euml; n&euml; nj&euml;r&euml;n prej krizave m&euml; t&euml; m&euml;dha humanitare n&euml; bot&euml;. Miliona afgan&euml; tashm&euml; jetojn&euml; n&euml; kushte t&euml; ngjashme me urin&euml; dhe ndalesa e p&euml;rhershme e ndihm&euml;s amerikane vet&euml;m se mund ta p&euml;rkeq&euml;soj&euml; situat&euml;n. K&euml;shtu thon&euml; dy punonj&euml;s humanitar&euml;, t&euml; cil&euml;t fol&euml;n p&euml;r [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":41377,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[569],"tags":[],"class_list":["post-41376","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bota"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41376","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=41376"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41376\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":41378,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41376\/revisions\/41378"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/41377"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=41376"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=41376"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=41376"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}