{"id":40777,"date":"2025-02-04T16:53:36","date_gmt":"2025-02-04T16:53:36","guid":{"rendered":"https:\/\/radiojehona.com\/?p=40777"},"modified":"2025-02-04T16:55:10","modified_gmt":"2025-02-04T16:55:10","slug":"40777","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiojehona.mk\/?p=40777","title":{"rendered":"\u00c7\u2019\u00ebsht\u00eb fentanili, ila\u00e7i vdekjeprur\u00ebs q\u00eb u b\u00eb shkas p\u00ebr tarifat e Trumpit?"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"666\" src=\"https:\/\/radiojehona.com\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/IMG_0647-1024x666.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-40778\" srcset=\"https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/IMG_0647-1024x666.jpeg 1024w, https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/IMG_0647-300x195.jpeg 300w, https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/IMG_0647-768x500.jpeg 768w, https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/IMG_0647.jpeg 1125w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Screenshot<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Presidenti i Shteteve t\u00eb Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs, Donald Trump, ka pohuar se fentanili ilegal, i shitur rrug\u00ebve, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb prej arsyeve kryesore p\u00ebr tarifat tregtare q\u00eb ai ka vendosur ndaj Kanadas\u00eb, Meksik\u00ebs dhe Kin\u00ebs, k\u00ebt\u00eb jav\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ads.tetovasot.com\/www\/delivery\/lg.php?bannerid=0&amp;campaignid=0&amp;zoneid=175&amp;loc=https%3A%2F%2Fwww.tetovasot.com%2F2025%2F02%2Fcfare-eshte-fentanili-ilaci-vdekjeprures-qe-u-be-shkas-per-tarifat-e-trumpit%2F&amp;referer=https%3A%2F%2Ffax.al%2F&amp;cb=53178a4dcd\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Ndaj dy t\u00eb parave, shtete fqinje, ai tha se ka vendosur t\u00eb pezulloj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb muaj vendosjen e tarifave t\u00eb planifikuara, pas negociatave n\u00eb momentet e fundit me to.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb nj\u00eb komunikat\u00eb t\u00eb l\u00ebshuar nga Sht\u00ebpia e Bardh\u00eb, opioidi sintetik faj\u00ebsohet p\u00ebr shkaktimin e nj\u00eb \u201cemergjence komb\u00ebtare\u201d, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn, sipas saj, duhej merreshin masa t\u00eb forta, shkruan Radio Evropa e Lir\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ads.tetovasot.com\/www\/delivery\/lg.php?bannerid=0&amp;campaignid=0&amp;zoneid=175&amp;loc=https%3A%2F%2Fwww.tetovasot.com%2F2025%2F02%2Fcfare-eshte-fentanili-ilaci-vdekjeprures-qe-u-be-shkas-per-tarifat-e-trumpit%2F&amp;referer=https%3A%2F%2Ffax.al%2F&amp;cb=8453fb69be\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>\u00c7far\u00eb \u00ebsht\u00eb fentanili?<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ads.tetovasot.com\/www\/delivery\/lg.php?bannerid=0&amp;campaignid=0&amp;zoneid=189&amp;loc=https%3A%2F%2Fwww.tetovasot.com%2F2025%2F02%2Fcfare-eshte-fentanili-ilaci-vdekjeprures-qe-u-be-shkas-per-tarifat-e-trumpit%2F&amp;referer=https%3A%2F%2Ffax.al%2F&amp;cb=637bb9f508\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Sipas Organizat\u00ebs Bot\u00ebrore t\u00eb Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb (OBSH), fentanili \u00ebsht\u00eb nj\u00eb opiod i fuqish\u00ebm sintetik, q\u00eb p\u00ebrdoret p\u00ebr leht\u00ebsimin e dhimbjeve dhe p\u00ebr anestezion. Ai konsiderohet se \u00ebsht\u00eb 50 deri n\u00eb 100 her\u00eb m\u00eb i fuqish\u00ebm sesa morfina.<\/p>\n\n\n\n<p>OBSH-ja e ka fentanilin n\u00eb list\u00ebn e barnave esenciale.<\/p>\n\n\n\n<p>Sipas Qendrave amerikane p\u00ebr Kontollin dhe Parandalimin e S\u00ebmundjeve, jan\u00eb dy lloje t\u00eb fentanilit: farmaceutik dhe ai i krijuar ilegalisht.<\/p>\n\n\n\n<p>Fentanili mjek\u00ebsor, sipas k\u00ebtyre qendrave, prodhohet nga kompani farmaceutike dhe p\u00ebrdoret n\u00eb operacione apo p\u00ebr t\u00eb trajtuar dhimbjet e m\u00ebdha, kryesisht t\u00eb pacient\u00ebve me kancer. Ai mund t\u00eb jet\u00eb n\u00eb form\u00eb t\u00eb fllaster\u00ebve apo n\u00eb form\u00eb t\u00eb tabletave.<\/p>\n\n\n\n<p>Nd\u00ebrkaq, fentanili q\u00eb krijohet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb ilegale kryesisht gjendet n\u00eb form\u00eb t\u00eb pluhurit, apo i shtypur n\u00eb form\u00eb t\u00eb tablet\u00ebs. Ai mund t\u00eb tymoset, thithet me hund\u00eb, injektohet apo g\u00eblltitet.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cFentanili dhe barnat analoge t\u00eb ngjashme n\u00eb aspektin kimik [p\u00ebrfshir\u00eb karfentanilin, aketifentanilin, butirfentanilin dhe furnail fentanilin] jan\u00eb t\u00eb lidhura me rritjen e vdekjeve nga mbidozat me opioide. Ka d\u00ebshmi se trafikant\u00ebt e drog\u00ebs mund t\u00eb jen\u00eb duke shtuar fentanilin p\u00ebr t\u00eb rritur fuqin\u00eb e produkteve t\u00eb tyre [sikurse heroina] dhe e shesin fentanilin n\u00eb form\u00eb t\u00eb tabletave dhe i b\u00ebjn\u00eb t\u00eb duken si barna t\u00eb zakonshme. Prandaj, shum\u00eb p\u00ebrdorues dalin pozitiv n\u00eb testet p\u00ebr fentanil dhe p\u00ebr barnat e tjera analoge, dhe nuk e din\u00eb se ku e kan\u00eb marr\u00eb k\u00ebt\u00eb substanc\u00eb\u201d, thuhet n\u00eb ueb-faqen e OBSH-s\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Si \u00ebsht\u00eb situata me fentanilin n\u00eb SHBA?<br>Fentanili shkakton vdekjen e dhjet\u00ebra mij\u00ebra personave n\u00eb SHBA \u00e7do vit, dhe shteti e ka shpallur epidemi p\u00ebrdorimin e barnave opioide.<\/p>\n\n\n\n<p>Gjat\u00eb dekad\u00ebs s\u00eb fundit, fentanili me shpejt\u00ebsi \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb nga ila\u00e7et m\u00eb vdekjeprur\u00ebse n\u00eb SHBA, sipas Associated Press, q\u00eb ka cituar t\u00eb dh\u00ebna nga autoritetet n\u00eb luft\u00ebn kund\u00ebr drogave.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00eb 2022, dy e treta e mbidozave \u2013 pothuajse 74.000 raste \u2013 u shkaktuan nga opioidet sintetike, kryesisht fentanili.<\/p>\n\n\n\n<p>Kjo substanc\u00eb u shfaq n\u00eb tregun e zi amerikan m\u00eb 2014, sipas Reuters. Fillimisht, ishte d\u00ebrguar kryesisht nga Kina, p\u00ebrmes post\u00ebs, deri m\u00eb 2019, kur Pekini, n\u00ebn presionin amerikan, e klasifikoi si substanc\u00eb t\u00eb kontrolluar.<\/p>\n\n\n\n<p>At\u00ebbot\u00eb, sh\u00ebrbimi postar amerikan rriti monitorimin, p\u00ebrfshir\u00eb gjurmimin elektronik t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb d\u00ebrgesa nd\u00ebrkomb\u00ebtare, dhe hetoi transaksionet n\u00eb tregjet e paligjshme n\u00eb internet.<\/p>\n\n\n\n<p>Q\u00eb at\u00ebher\u00eb, organizatat kriminale meksikane kan\u00eb marr\u00eb tregun dhe jan\u00eb b\u00ebr\u00eb trafikant\u00ebt kryesor\u00eb t\u00eb fentanilit n\u00eb SHBA.<\/p>\n\n\n\n<p>Trafikimi i k\u00ebsaj substance \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmendur 12 her\u00eb n\u00eb urdhrin ekzekutiv t\u00eb n\u00ebnshkruar jav\u00ebn e kaluar nga presidenti Donald Trump, p\u00ebr vendosjen e tarifave ndaj disa shteteve, me q\u00ebllim q\u00eb, ve\u00e7 tjerash, t\u00eb ndalet trafikimi i k\u00ebsaj substance. Kjo substanc\u00eb \u00ebsht\u00eb identifikuar si problem komb\u00ebtar n\u00eb SHBA.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebrmes k\u00ebtij urdhri ekzekutiv, SHBA-ja ka faj\u00ebsuar Kin\u00ebn se nuk po nd\u00ebrmerr masat e nevojshme p\u00ebr t\u00eb ndalur \u201cd\u00ebrgesat e substancave kimike q\u00eb p\u00ebrdoren p\u00ebr prodhimin e drogave, te kartelet e caktuara kriminale\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Meksika \u00ebsht\u00eb akuzuar se u ofron \u201cstreh\u00eb t\u00eb sigurt karteleve q\u00eb p\u00ebrfshihen n\u00eb prodhimin dhe transportimin e substancave t\u00eb rrezikshme narkotike, q\u00eb kan\u00eb \u00e7uar n\u00eb vdekje e qindra mij\u00ebra amerikan\u00ebve nga mbidoza\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Nd\u00ebrkaq, akuzat ndaj Kanadas\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me d\u00ebshtimin p\u00ebr t\u00eb parandaluar \u201cpranin\u00eb e karteleve meksikane q\u00eb operojn\u00eb laborator\u00eb p\u00ebr fentanil dhe nitazen sintetik\u00eb n\u00eb Kanada\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00eb tri k\u00ebto shtete kan\u00eb mohuar akuzat e SHBA-s\u00eb. Kina ka th\u00ebn\u00eb se \u201ce mb\u00ebshtesim SHBA-n\u00eb sa i p\u00ebrket \u00e7\u00ebshtjes s\u00eb fentanilit\u201d, por ka vler\u00ebsuar se n\u00eb fund t\u00eb fundit \u201cfentanili \u00ebsht\u00eb problemi i Amerik\u00ebs\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Meksika i ka k\u00ebrkuar SHBA-s\u00eb q\u00eb t\u00eb kufizoj\u00eb trafikimin e arm\u00ebve t\u00eb paligjshme n\u00eb Meksik\u00eb, q\u00eb sipas presidentes s\u00eb shtetit, Claudia Sheinbaum, po nxisin dhun\u00ebn e karteleve.<\/p>\n\n\n\n<p>Kryeministri kanadez, Justin Trudeau, ka hedhur posht\u00eb pretendimet e Sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb Bardh\u00eb, duke pretenduar se m\u00eb pak se 1 p\u00ebr qind e fentanilit q\u00eb hyn n\u00eb SHBA e ka origjin\u00ebn nga Kanadaja.<\/p>\n\n\n\n<p>A \u00ebsht\u00eb i p\u00ebrhapur fentanili n\u00eb rajon?<br>N\u00eb Bullgari, kryetarja e bordit t\u00eb Qendr\u00ebs p\u00ebr Politika Humane dhe kryetare e qendr\u00ebs p\u00ebr mb\u00ebshtetjen e personave me var\u00ebsi, \u201cSht\u00ebpia Roz\u00eb\u201d, Yulia Georgieva, shkroi n\u00eb Facebook m\u00eb 28 janar se sipas p\u00ebrdoruesve t\u00eb drogave, fentanili po shitet n\u00eb tregun e zi, me gjas\u00eb i p\u00ebrzier me substanca t\u00eb tjera.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cEdhe sasia m\u00eb e vog\u00ebl mund t\u00eb jet\u00eb vdekjeprur\u00ebse, dhe trafikant\u00ebt nuk jan\u00eb n\u00eb gjendje q\u00eb ta matin doz\u00ebn si\u00e7 duhet\u201d, tha Georgieva.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb Bullgari, p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb m\u00eb 2023, kishte pasur raportime p\u00ebr dhjet\u00eb vdekje q\u00eb ndodh\u00ebn brenda nj\u00eb periudhe t\u00eb shkurt\u00ebr kohore n\u00eb Varna. Sipas qendrave t\u00eb pavarura p\u00ebr rehabilitimin e drogave, k\u00ebto vdekje u shkaktuan nga fentanili.<\/p>\n\n\n\n<p>At\u00ebbot\u00eb, Ministria e Brendshme bullgare tha se prania e k\u00ebsaj substance ishte sporadike n\u00eb Bullgari, dhe se shumica e rasteve kishin t\u00eb b\u00ebnin me vjedhjen e substancave nga d\u00ebrgesat e ligjshme t\u00eb substancave p\u00ebr p\u00ebrdorim mjek\u00ebsor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Presidenti i Shteteve t&euml; Bashkuara t&euml; Amerik&euml;s, Donald Trump, ka pohuar se fentanili ilegal, i shitur rrug&euml;ve, &euml;sht&euml; nj&euml; prej arsyeve kryesore p&euml;r tarifat tregtare q&euml; ai ka vendosur ndaj Kanadas&euml;, Meksik&euml;s dhe Kin&euml;s, k&euml;t&euml; jav&euml;. Ndaj dy t&euml; parave, shtete fqinje, ai tha se ka vendosur t&euml; pezulloj&euml; p&euml;r nj&euml; muaj vendosjen e tarifave [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":40778,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[569],"tags":[],"class_list":["post-40777","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bota"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40777","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=40777"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40777\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":40781,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40777\/revisions\/40781"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/40778"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=40777"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=40777"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=40777"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}