{"id":38638,"date":"2024-12-14T15:41:52","date_gmt":"2024-12-14T15:41:52","guid":{"rendered":"https:\/\/radiojehona.com\/?p=38638"},"modified":"2024-12-14T15:41:52","modified_gmt":"2024-12-14T15:41:52","slug":"varesi-si-droga-e-alkooli-a-duhet-te-bllokohet-tiktok-u-ne-kosove","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiojehona.mk\/?p=38638","title":{"rendered":"Var\u00ebsi si droga e alkooli: A duhet t\u00eb bllokohet TikTok-u n\u00eb Kosov\u00eb?"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"539\" src=\"https:\/\/radiojehona.com\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/IMG_9826-1024x539.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-38639\" srcset=\"https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/IMG_9826-1024x539.jpeg 1024w, https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/IMG_9826-300x158.jpeg 300w, https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/IMG_9826-768x404.jpeg 768w, https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/IMG_9826.jpeg 1125w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>(Radio Evropa e Lir\u00eb) \u2013&nbsp;Dhjet\u00ebra raste t\u00eb vet\u00ebl\u00ebndimeve t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve n\u00eb Kosov\u00eb, nga t\u00eb ashtuquajturat sfida n\u00eb TikTok, vet\u00ebm k\u00ebt\u00eb vit.<\/p>\n\n\n\n<p>Prind\u00ebrit jan\u00eb n\u00ebn ethe. F\u00ebmij\u00ebt, n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, kureshtar\u00eb p\u00ebr t\u00eb zbuluar \u00e7far\u00eb ka brenda platform\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>Psikolog\u00ebt ngren\u00eb alarmin se var\u00ebsia ndaj rrjeteve sociale \u00ebsht\u00eb e nj\u00ebjt\u00eb sikurse ajo me alkoolin dhe me drogat.<\/p>\n\n\n\n<p>Shtetet duket se nuk e kan\u00eb gjetur nj\u00eb zgjidhje ideale q\u00eb rehaton t\u00eb gjitha pal\u00ebt.<\/p>\n\n\n\n<p>Dhjet\u00ebra prej tyre akuzojn\u00eb platform\u00ebn se ka lidhje direkte me shtetin e Kin\u00ebs, andaj kan\u00eb shqet\u00ebsime t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr privat\u00ebsin\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr \u00e7far\u00eb sfidash b\u00ebhet fjal\u00eb?<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00eb llojllojshme dhe q\u00eb marrin hov nj\u00ebra pas tjetr\u00ebs. Nisur nga konsumimi i substancave t\u00eb ndryshme \u2013 q\u00eb i ka kushtuar me jet\u00eb nj\u00eb vajze t\u00eb re n\u00eb Shtetet e Bashkuara muaj m\u00eb par\u00eb \u2013 e deri te loj\u00ebrat fizike q\u00eb rezultojn\u00eb me fraktura apo l\u00ebndime tjera t\u00eb gjymtyr\u00ebve e t\u00eb kok\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>Vet\u00ebm n\u00eb Shkup \u00ebsht\u00eb raportuar p\u00ebr 11 f\u00ebmij\u00eb t\u00eb l\u00ebnduar nga nj\u00eb sfid\u00eb e ngjashme e imitimit t\u00eb hedhjes n\u00eb det, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn p\u00ebrfshihen dy f\u00ebmij\u00eb kapur p\u00ebr duarsh q\u00eb e gjuajn\u00eb t\u00eb tretin n\u00eb aj\u00ebr, i cili m\u00eb pas rr\u00ebzohet n\u00eb sip\u00ebrfaqe t\u00eb fort\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Edhe n\u00eb Bosnje e Hercegovin\u00eb, t\u00eb pakt\u00ebn tet\u00eb f\u00ebmij\u00eb kan\u00eb mbetur t\u00eb l\u00ebnduar si pasoj\u00eb e k\u00ebsaj sfide.<\/p>\n\n\n\n<p>Raste t\u00eb vet\u00ebl\u00ebndimeve t\u00eb t\u00eb rinjve, t\u00eb motivuara nga TikTok-u, jan\u00eb raportuar shpesh edhe n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00ebnyra e funksionimit t\u00eb k\u00ebsaj platforme kineze t\u00eb videove t\u00eb shkurtra \u2013 e lansuar m\u00eb 2016 dhe e zot\u00ebruar nga kompania kineze, ByteDance \u2013 \u00ebsht\u00eb, gjithashtu, problematike.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr dallim prej algoritmeve t\u00eb rrjeteve tjera sociale, algoritmi i TikTok-ut i jep m\u00eb shum\u00eb prioritet p\u00ebrmbajtjes, var\u00ebsisht prej preferencave t\u00eb p\u00ebrdoruesve dhe k\u00ebrkimit t\u00eb p\u00ebrmbajtjes, sesa numrit t\u00eb ndjek\u00ebsve q\u00eb ka nj\u00eb llogari.<\/p>\n\n\n\n<p>Pra, edhe n\u00ebse \u00ebsht\u00eb e re dhe ka pak ndjek\u00ebs, nj\u00eb llogari n\u00eb TikTok mund t\u00eb b\u00ebhet virale.<\/p>\n\n\n\n<p>Sipas nj\u00eb analize t\u00eb agjencis\u00eb Pikasa Analytics, q\u00eb b\u00ebn monitorimin e p\u00ebrmbajtjes s\u00eb mediave n\u00eb Ballkan, postimet e personave \u201ct\u00eb panjohur\u201d po b\u00ebhen m\u00eb t\u00eb popullarizuara, sesa ato t\u00eb figurave me ndikim.<\/p>\n\n\n\n<p>Simptomat e var\u00ebsis\u00eb<\/p>\n\n\n\n<p>Psikologu klinik, Naim Telaku, i ka par\u00eb me syt\u00eb e tij rastet e var\u00ebsis\u00eb s\u00eb f\u00ebmij\u00ebve nga rrjetet sociale n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Ai citon hulumtime t\u00eb besueshme kur thot\u00eb se 20 p\u00ebr qind e popullsis\u00eb bot\u00ebrore ka krijuar var\u00ebsi nga rrjetet sociale, dhe paralajm\u00ebron se shifra mund t\u00eb rritet shpejt.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cMund t\u00eb them nga p\u00ebrvoja ime klinike se p\u00ebrher\u00eb e m\u00eb shum\u00eb kemi prind\u00ebr, t\u00eb cil\u00ebt tregojn\u00eb q\u00eb kur provojn\u00eb q\u00eb f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb tyre t\u2019ua largojn\u00eb telefonin, qoft\u00eb edhe p\u00ebr disa or\u00eb, at\u00ebher\u00eb pothuajse me automatiz\u00ebm f\u00ebmij\u00ebt kalojn\u00eb n\u00eb shp\u00ebrthime t\u00eb inateve, n\u00eb reagime shum\u00eb agresive, dhe n\u00eb pamund\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb gjetur nj\u00eb mir\u00ebkuptim n\u00eb mes t\u00eb prind\u00ebrve dhe f\u00ebmij\u00ebve p\u00ebr p\u00ebrdorim t\u00eb telefonit dhe rrjeteve sociale\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7far\u00eb \u00ebsht\u00eb var\u00ebsia?<\/p>\n\n\n\n<p>Var\u00ebsia definohet si \u00e7rregullim neuropsikologjik dhe karakterizohet me nevoj\u00eb t\u00eb vazhdueshme dhe intensive p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrdorur ndonj\u00eb substanc\u00eb apo p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb nj\u00eb sjellje q\u00eb rezulton me shp\u00ebrblim, pavar\u00ebsisht d\u00ebmit dhe pasojave tjera n\u00eb periudh\u00eb afatgjat\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Telaku p\u00ebrmend p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb, disa prej pasojave m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb p\u00ebrdorimit t\u00eb tepruar t\u00eb telefonave nga f\u00ebmij\u00ebt, duke p\u00ebrfshir\u00eb:<\/p>\n\n\n\n<p>Uljen e performanc\u00ebs akademike<br>Telashet me gjumin dhe telashe t\u00eb tjera sh\u00ebndet\u00ebsore<br>Gjendjen e vazhdueshme t\u00eb ankthit<br>Ndjenj\u00ebn e izolimit, q\u00eb i shtyn m\u00eb pas t\u00eb rinjt\u00eb t\u00eb marrin pjes\u00eb n\u00eb trend\u00eb t\u00eb rreziksh\u00ebm, me q\u00ebllim t\u00eb pranimit social.<\/p>\n\n\n\n<p>Sipas tij, periudha m\u00eb kritike p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrballur me var\u00ebsin\u00eb prej platformave sociale \u00ebsht\u00eb prej mosh\u00ebs 8 deri n\u00eb mosh\u00ebn 20-vje\u00e7are.<\/p>\n\n\n\n<p>Si ndikon kjo lloj var\u00ebsie n\u00eb formimin e nj\u00eb f\u00ebmije?<\/p>\n\n\n\n<p>Telaku thot\u00eb se ndikimi \u00ebsht\u00eb i shumansh\u00ebm.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cFillimisht ndikimi \u00ebsht\u00eb edhe fizik, n\u00eb kuptimin e zhvillimit t\u00eb sistemit nervor dhe t\u00eb trurit. Truri i nj\u00eb f\u00ebmije duhet t\u00eb zhvillohet n\u00eb nj\u00eb mjedis social, duhet t\u00eb zhvillohet n\u00eb veprimtari t\u00eb q\u00ebndrueshme, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb leximi i librave, kryerja e detyrave. Var\u00ebsia nga teknologjia b\u00ebn q\u00eb f\u00ebmij\u00ebt n\u00eb \u00e7do sekond\u00eb, \u00e7do disa sekonda, t\u00eb marrin nj\u00eb shp\u00ebrblim t\u00eb dopamin\u00ebs n\u00eb trurin e tyre, q\u00eb n\u00ebnkupton se v\u00ebmendja e tyre po trajnohet q\u00eb t\u00eb jet\u00eb e q\u00ebndrueshme vet\u00ebm p\u00ebr disa sekonda\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7far\u00eb thon\u00eb prind\u00ebrit?<\/p>\n\n\n\n<p>Nexhmi Hoxha, nga K\u00ebshilli i Prind\u00ebrve n\u00eb Prishtin\u00eb, k\u00ebrkon nga autoritetet bllokimin e p\u00ebrdorimit t\u00eb platformave si TikTok apo Snapchat.<\/p>\n\n\n\n<p>Ndon\u00ebse nx\u00ebn\u00ebsve u ndalohet p\u00ebrdorimi i telefonave n\u00eb institucionet edukative parauniversitare, n\u00ebp\u00ebr platforma sociale ka mjaftuesh\u00ebm incizime q\u00eb b\u00ebhen n\u00eb ambiente shkollore.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cEdhe ne, si prind\u00ebr, nuk mund t\u2019ua l\u00ebm\u00eb fajin vet\u00ebm shkollave, mir\u00ebpo ne kemi k\u00ebrkuar nga shkollat q\u00eb, qysh n\u00eb momentin e par\u00eb q\u00eb v\u00ebrehet nj\u00eb dukuri e till\u00eb, v\u00ebrehet nj\u00eb iniciativ\u00eb e loj\u00ebrave t\u00eb tilla, m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebs, kujdestar\u00eb, menaxhmenti i shkoll\u00ebs, drejtor\u00ebt, stafi, t\u00eb marrin masa t\u00eb menj\u00ebhershme. T\u00eb komunikohet me prindin, me Qendr\u00ebn p\u00ebr Pun\u00eb Sociale, me policin\u00eb, t\u00eb merren masa dhe t\u00eb izolohen rastet\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Hoxha ka th\u00ebn\u00eb p\u00ebr REL-in se jo rrall\u00ebher\u00eb konfliktet q\u00eb kan\u00eb krijuar f\u00ebmij\u00ebt mes vete n\u00eb ambientet shkollore, jan\u00eb bartur edhe te prind\u00ebrit e tyre.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cKonflikti ka kaluar edhe n\u00eb familje, dhe \u00ebsht\u00eb dashur t\u00eb nd\u00ebrhyjm\u00eb jo vet\u00ebm ne si prind\u00ebr, por edhe Policia, dhe organet tjera, p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrprer\u00eb konflikte t\u00eb m\u00ebdha familjare\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ai ka p\u00ebrmendur q\u00eb prind\u00ebrit jan\u00eb duke b\u00ebr\u00eb p\u00ebrpjekje q\u00eb t\u2019i monitorojn\u00eb f\u00ebmij\u00ebt e tyre p\u00ebrmes sh\u00ebrbimeve online, sikurse Google Family Link.<\/p>\n\n\n\n<p>Ministria e Arsimit, Shkenc\u00ebs, Teknologjis\u00eb dhe Inovacionit (MASHTI) n\u00eb Kosov\u00eb ka shprehur shqet\u00ebsim p\u00ebr rastet e l\u00ebndimeve t\u00eb nx\u00ebn\u00ebsve nga p\u00ebrfshirja n\u00eb loj\u00ebra t\u00eb rrezikshme online, dhe ka b\u00ebr\u00eb thirrje q\u00eb \u201crreziqet online dhe edukimi p\u00ebr p\u00ebrdorimin e sigurt e t\u00eb dobish\u00ebm t\u00eb internetit, t\u00eb trajtohet me efikasitet n\u00eb shkolla dhe sht\u00ebpi\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00ebp\u00ebrmjet nj\u00eb postimi n\u00eb Facebook, MASHTI ka p\u00ebrmendur nj\u00eb pako udh\u00ebzuesish \u2013 \u201cUdh\u00ebtimi n\u00ebp\u00ebr internet\u201d (2 udh\u00ebzues p\u00ebr nx\u00ebn\u00ebs, 1 p\u00ebr m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebs dhe 1 p\u00ebr prind\u00ebr) \u2013 n\u00eb t\u00eb cil\u00ebt ka th\u00ebn\u00eb se ofrohen alternativa p\u00ebr p\u00ebrdorimin e internetit n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb dobishme dhe t\u00eb p\u00ebrgjegjshme.<\/p>\n\n\n\n<p>Udh\u00ebzuesit jan\u00eb hartuar shtat\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb, m\u00eb 2017.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cDieta sociale\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Telaku porosit q\u00eb rutina e f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb mos ndryshoj\u00eb menj\u00ebher\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb ekstreme, nga 24 or\u00eb para telefonit, n\u00eb zero, por q\u00eb t\u00eb ket\u00eb ndryshim gradual.<\/p>\n\n\n\n<p>Ai e p\u00ebrkrah iden\u00eb e ndalimit t\u00eb platformave sikurse TikTok, sidomos p\u00ebr t\u00eb rinjt\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cDuhet t\u00eb kemi nj\u00eb kombinim t\u00eb masave. Duhet t\u00eb kemi kufizim brenda dit\u00ebs. Nuk ka pik\u00eb dyshimi q\u00eb \u00ebsht\u00eb e d\u00ebmshme n\u00eb secilin aspekt, n\u00eb sh\u00ebndetin mendor, n\u00ebse f\u00ebmija ka qasje 24 or\u00eb n\u00eb dit\u00eb n\u00eb telefon. Nuk duhet t\u00eb ket\u00eb. Sa m\u00eb e vog\u00ebl mosha, aq m\u00eb e shkurt\u00ebr duhet t\u00eb jet\u00eb qasja n\u00eb teknologji dhe n\u00eb telefon. Mund edhe t\u00eb gjendet nj\u00eb kompromis familjar q\u00eb qasja n\u00eb telefon t\u00eb ndalohet p\u00ebr gjith\u00eb familjen\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ai e konsideron ky\u00e7 moderimin e p\u00ebrmbajtjes s\u00eb cil\u00ebs u ekspozohen f\u00ebmij\u00ebt, komunikimin e prind\u00ebrve me f\u00ebmij\u00ebt p\u00ebr m\u00ebnyr\u00ebn se si ndikohen nga rrjetet sociale, se \u00e7ka po i shqet\u00ebson, q\u00eb i \u00e7on n\u00eb sjelljet vet\u00ebl\u00ebnduese, si dhe kultivimin e aktiviteteve q\u00eb kompensojn\u00eb koh\u00ebn n\u00eb telefon.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cKur individi ka nj\u00eb var\u00ebsi nga \u00e7far\u00ebdo qoft\u00eb, \u00ebsht\u00eb e pamundur q\u00eb vet\u00ebm t\u00eb shuhet ajo sjellje. Ajo q\u00eb funksionon n\u00eb aspektin psikologjik \u00ebsht\u00eb q\u00eb t\u00eb kemi nj\u00eb lloj z\u00ebvend\u00ebsimi. Ky z\u00ebvend\u00ebsim mund t\u00eb b\u00ebhet n\u00eb forma t\u00eb ndryshme, shembull me dedikim n\u00eb procesin m\u00ebsimor, shkollor\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7far\u00eb thon\u00eb f\u00ebmij\u00ebt?<\/p>\n\n\n\n<p>Me ta kan\u00eb biseduar p\u00ebrgjat\u00eb vitit pjes\u00ebtar\u00eb t\u00eb organizat\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr t\u00eb drejta t\u00eb njeriut, Save The Children.<\/p>\n\n\n\n<p>Sipas nj\u00eb ankete t\u00eb realizuar n\u00eb periudh\u00ebn maj-qershor 2024, me mbi 1.000 f\u00ebmij\u00eb t\u00eb moshave 11-17 vje\u00e7, shumica e tyre, apo 78 p\u00ebr qind, kan\u00eb deklaruar se bullizmi \u00ebsht\u00eb shum\u00eb ose mesatarisht i pranish\u00ebm n\u00eb shkolla dhe n\u00eb TikTok, nd\u00ebrsa rreth 57 p\u00ebr qind e kan\u00eb th\u00ebn\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn p\u00ebr Snapchat-in.<\/p>\n\n\n\n<p>Save The Children ka k\u00ebrkuar siguri n\u00eb internet dhe mekaniz\u00ebm m\u00eb t\u00eb mir\u00eb mbrojt\u00ebs p\u00ebr platformat, sikurse TikTok dhe Snapchat, duke i \u201cangazhuar kompanit\u00eb e teknologjis\u00eb, prind\u00ebrit dhe m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebsit n\u00eb k\u00ebto p\u00ebrpjekje\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>A mund t\u00eb bllokohet TikTok-u?<\/p>\n\n\n\n<p>Nektar Qarri, drejtues i agjencis\u00eb That AD, q\u00eb ofron sh\u00ebrbime t\u00eb marketingut digjital n\u00eb Kosov\u00eb, ka th\u00ebn\u00eb se bllokimi i k\u00ebsaj platforme, n\u00eb aspektin teknik, mund t\u00eb b\u00ebhet relativisht leht\u00eb, por, sipas tij, nuk e zgjidh problemin.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cMund t\u00eb bllokohet si domen dhe si aplikacion, edhe pse ka forma t\u00eb avancuara, q\u00eb mund t\u00eb aplikohen p\u00ebr hapje, por at\u00eb mund ta b\u00ebj\u00eb nj\u00eb mas\u00eb shum\u00eb e vog\u00ebl, njoh\u00ebs t\u00eb k\u00ebsaj fushe, por teknikisht \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka q\u00eb b\u00ebhet dhe \u00ebsht\u00eb e leht\u00eb\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Megjithat\u00eb, n\u00eb vend t\u00eb mbylljes, ai sugjeron edukimin medial n\u00ebp\u00ebr shkolla, p\u00ebr t\u00eb m\u00ebsuar m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr rrjete sociale dhe mediat tjera.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cBartja e k\u00ebtyre problemeve mund t\u00eb ndodh\u00eb menj\u00ebher\u00eb n\u00eb nj\u00eb platform\u00eb tjet\u00ebr, t\u00eb re apo ekzistuese. Pra, nuk e zgjidhim problemin n\u00eb baz\u00eb, n\u00eb thelb, por vet\u00ebm e ndalojm\u00eb nj\u00eb platform\u00eb dhe u japim mund\u00ebsi tjerave\u201d, ka th\u00ebn\u00eb ai p\u00ebr REL-in.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb Shqip\u00ebri \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmendur q\u00eb autoritetet do t\u00eb diskutojn\u00eb me prind\u00ebrit n\u00ebse duhet vendosur filtra, apo duhet bllokuar t\u00ebr\u00ebsisht rrjetet sociale, TikTok dhe Snapchat, disa dit\u00eb pas vrasjes s\u00eb nj\u00eb 14-vje\u00e7ari nga nj\u00eb bashk\u00ebmoshatar i tij.<\/p>\n\n\n\n<p>Sulmuesi \u00ebsht\u00eb raportuar t\u00eb ket\u00eb publikuar material t\u00eb dhunsh\u00ebm n\u00eb TikTok pas vrasjes, dhe se ka marr\u00eb mb\u00ebshtetje nga ndjek\u00ebsit e tij.<\/p>\n\n\n\n<p>Australia ka shkuar nj\u00eb hap m\u00eb tutje. Ky vend e ka miratuar nj\u00eb projektligj q\u00eb do t\u2019ua ndaloj\u00eb f\u00ebmij\u00ebve n\u00ebn mosh\u00ebn 16-vje\u00e7are p\u00ebrdorimin e rrjeteve sociale.<\/p>\n\n\n\n<p>Qeveria e Kosov\u00ebs nuk i \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjigjur k\u00ebrkes\u00ebs s\u00eb Radios Evropa e Lir\u00eb (REL) p\u00ebr t\u00eb kuptuar n\u00ebse po e shqyrton mund\u00ebsin\u00eb e bllokimit t\u00eb platform\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>Por, komisionarja p\u00ebr Informim dhe Privat\u00ebsi, Krenare Sogojeva-Dermaku, ka th\u00ebn\u00eb m\u00eb 11 dhjetor n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb p\u00ebr mediumin lokal Kohavision se agjencia q\u00eb udh\u00ebheq ajo nuk ka kompetenc\u00eb p\u00ebr bllokim t\u00eb TikTok-ut n\u00eb situat\u00ebn aktuale, por q\u00eb autoritetet e Kosov\u00ebs kan\u00eb komunikim direkt me zyrtar\u00eb t\u00eb k\u00ebtij rrjeti social lidhur me m\u00ebnyr\u00ebn e p\u00ebrpunimit t\u00eb informacionit t\u00eb shtetasve t\u00eb Kosov\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cSfida kryesore \u00ebsht\u00eb q\u00eb Kosova nuk e ka domenin e saj zyrtar dhe ofruesit e sh\u00ebrbimeve t\u00eb internetit n\u00eb Kosov\u00eb jan\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm. TikTok-u, sikurse \u00e7do platform\u00eb tjet\u00ebr sociale, mund\u00ebson ky\u00e7je edhe nga jasht\u00eb territorit t\u00eb Kosov\u00ebs, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb se menj\u00ebher\u00eb del jasht\u00eb kompetenc\u00ebs s\u00eb republik\u00ebs ton\u00eb. Prandaj, nuk do t\u00eb jet\u00eb leht\u00eb e kontrollueshme\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Kosova nuk ka domen \u2013 kod shtet\u00ebror n\u00eb internet \u2013 dhe mungesa e tij \u00ebsht\u00eb th\u00ebn\u00eb shpesh se krijon probleme t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr shtetin, bizneset dhe kompanit\u00eb q\u00eb punojn\u00eb n\u00eb sektorin e teknologjis\u00eb informative.<\/p>\n\n\n\n<p>Ndalimi i Tiktok-ut n\u00eb pajisje qeveritare<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb qershor t\u00eb vitit 2024, Qeveria e Kosov\u00ebs ka marr\u00eb vendim p\u00ebr ndalim t\u00eb p\u00ebrdorimit dhe funksionimit t\u00eb TikTok-ut n\u00eb institucionet shtet\u00ebrore t\u00eb vendit.<\/p>\n\n\n\n<p>Ndalimi ishte arsyetuar p\u00ebr rreziqet kibernetike q\u00eb paraqet platforma.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb rast, Kosova e ka ndjekur shembullin e disa vendeve tjera. T\u00eb pakt\u00ebn 16 shtete, shumica prej tyre n\u00eb Evrop\u00eb, e kan\u00eb t\u00eb ndaluar instalimin e TikTok-ut n\u00eb telefonat e pun\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb Shtetet e Bashkuara dhe n\u00eb Kanada, pun\u00ebtor\u00ebve federal\u00eb u \u00ebsht\u00eb ndaluar instalimi i aplikacionit n\u00eb pajisje t\u00eb pun\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>Zyrtar\u00ebt shtet\u00ebror\u00eb amerikan\u00eb kan\u00eb th\u00ebn\u00eb se k\u00ebshtu mbrojn\u00eb shtetasit e tyre prej pasojave negative, sikurse abuzimi me t\u00eb dh\u00ebna (sepse aludojn\u00eb q\u00eb shteti kinez mund t\u00eb qaset n\u00eb to), \u201cpropagandat e armikut\u201d, si dhe d\u00ebmi moral dhe psikologjik.<\/p>\n\n\n\n<p>Aktualisht, TikTok-u \u00ebsht\u00eb i p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb nj\u00eb proces t\u00eb madh gjyq\u00ebsor, sepse po kund\u00ebrshton k\u00ebrkesat e autoriteteve amerikane p\u00ebr shitje t\u00eb nj\u00eb pjese t\u00eb kompanis\u00eb, n\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn rrezikohet nga bllokim i plot\u00eb n\u00eb ShBA.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00a9 SYRI.net<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(Radio Evropa e Lir&euml;) &ndash;&nbsp;Dhjet&euml;ra raste t&euml; vet&euml;l&euml;ndimeve t&euml; f&euml;mij&euml;ve n&euml; Kosov&euml;, nga t&euml; ashtuquajturat sfida n&euml; TikTok, vet&euml;m k&euml;t&euml; vit. Prind&euml;rit jan&euml; n&euml;n ethe. F&euml;mij&euml;t, n&euml; an&euml;n tjet&euml;r, kureshtar&euml; p&euml;r t&euml; zbuluar &ccedil;far&euml; ka brenda platform&euml;s. Psikolog&euml;t ngren&euml; alarmin se var&euml;sia ndaj rrjeteve sociale &euml;sht&euml; e nj&euml;jt&euml; sikurse ajo me alkoolin dhe me drogat. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":38639,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[573],"tags":[],"class_list":["post-38638","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lifestyle"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38638","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=38638"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38638\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38643,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38638\/revisions\/38643"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/38639"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=38638"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=38638"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=38638"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}