{"id":37833,"date":"2024-11-24T01:28:44","date_gmt":"2024-11-24T01:28:44","guid":{"rendered":"https:\/\/radiojehona.com\/?p=37833"},"modified":"2024-11-24T01:28:44","modified_gmt":"2024-11-24T01:28:44","slug":"shkencetaret-kane-konfirmuar-se-cfare-ka-brenda-henes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiojehona.mk\/?p=37833","title":{"rendered":"Shkenc\u00ebtar\u00ebt kan\u00eb konfirmuar se \u00e7far\u00eb ka brenda H\u00ebn\u00ebs"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"749\" src=\"https:\/\/radiojehona.com\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/IMG_9467-1024x749.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-37834\" srcset=\"https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/IMG_9467-1024x749.jpeg 1024w, https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/IMG_9467-300x219.jpeg 300w, https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/IMG_9467-768x562.jpeg 768w, https:\/\/radiojehona.mk\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/IMG_9467.jpeg 1125w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb hetim i plot\u00eb i botuar n\u00eb maj 2023 zbuloi se b\u00ebrthama e brendshme e H\u00ebn\u00ebs \u00ebsht\u00eb, n\u00eb fakt, nj\u00eb \u201ctop i fort\u00eb\u201d me nj\u00eb densitet t\u00eb ngjash\u00ebm me at\u00eb t\u00eb hekurit.<\/p>\n\n\n\n<p>Kjo, shpresojn\u00eb studiuesit, do t\u00eb ndihmoj\u00eb n\u00eb zgjidhjen e nj\u00eb debati t\u00eb gjat\u00eb n\u00ebse qendra e H\u00ebn\u00ebs \u00ebsht\u00eb e ngurt\u00eb apo e shkrir\u00eb dhe do t\u00eb \u00e7oj\u00eb n\u00eb nj\u00eb kuptim m\u00eb t\u00eb sakt\u00eb t\u00eb historis\u00eb s\u00eb satelitit ton\u00eb \u2013 dhe si rrjedhoj\u00eb, at\u00eb t\u00eb Sistemit Diellor.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cRezultatet tona,\u201d shkroi nj\u00eb ekip i udh\u00ebhequr nga astronomi Arthur Briaud i Qendr\u00ebs Komb\u00ebtare Franceze p\u00ebr K\u00ebrkime Shkencore, \u201cv\u00ebn\u00eb n\u00eb dyshim evolucionin e fush\u00ebs magnetike t\u00eb H\u00ebn\u00ebs fal\u00eb demonstrimit t\u00eb ekzistenc\u00ebs s\u00eb b\u00ebrtham\u00ebs s\u00eb brendshme t\u00eb saj\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ebhet e ditur se hetimi i p\u00ebrb\u00ebrjes s\u00eb brendshme t\u00eb objekteve n\u00eb Sistemin Diellor realizohet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb m\u00eb efektive n\u00ebp\u00ebrmjet t\u00eb dh\u00ebnave sizmike.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00ebnyra se si val\u00ebt akustike t\u00eb krijuara nga t\u00ebrmetet l\u00ebvizin dhe reflektojn\u00eb nga materiali brenda nj\u00eb planeti ose h\u00ebne, mund t\u2019i ndihmoj\u00eb shkenc\u00ebtar\u00ebt t\u00eb krijojn\u00eb nj\u00eb hart\u00eb t\u00eb detajuar t\u00eb brend\u00ebsis\u00eb s\u00eb objektit.<\/p>\n\n\n\n<p>Ka t\u00eb dh\u00ebna sizmike h\u00ebnore t\u00eb mbledhura nga misioni Apollo, por rezolucioni i tij \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i ul\u00ebt p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrcaktuar me sakt\u00ebsi gjendjen e b\u00ebrtham\u00ebs s\u00eb brendshme.<\/p>\n\n\n\n<p>Dihet se ekziston nj\u00eb b\u00ebrtham\u00eb e jashtme e l\u00ebngshme, por ajo q\u00eb p\u00ebrfshin b\u00ebrthama nuk dihet, shkruan&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.sciencealert.com\/its-official-scientists-have-confirmed-whats-inside-the-moon\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><strong>Science Alert<\/strong><\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr ta kuptuar nj\u00eb her\u00eb e p\u00ebrgjithmon\u00eb, Briaud dhe koleg\u00ebt e tij mblodh\u00ebn t\u00eb dh\u00ebna nga misionet hap\u00ebsinore dhe eksperimentet h\u00ebnore me rreze lazer p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrpiluar nj\u00eb profil t\u00eb karakteristikave t\u00eb ndryshme h\u00ebnore.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00ebto p\u00ebrfshijn\u00eb shkall\u00ebn e deformimit t\u00eb saj nga nd\u00ebrveprimi gravitacional me Tok\u00ebn, ndryshimin n\u00eb distanc\u00ebn e saj nga Toka dhe dend\u00ebsin\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00eb pas, ata kryen modelim me lloje t\u00eb ndryshme b\u00ebrthamore p\u00ebr t\u00eb gjetur se cilat p\u00ebrputheshin m\u00eb s\u00eb shumti me t\u00eb dh\u00ebnat e v\u00ebzhgimit.<\/p>\n\n\n\n<p>Si\u00e7 raportohet, ata b\u00ebn\u00eb disa gjetje interesante.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00eb pari, modelet q\u00eb ngjanin m\u00eb shum\u00eb me at\u00eb q\u00eb dim\u00eb p\u00ebr H\u00ebn\u00ebn, p\u00ebrshkruajn\u00eb p\u00ebrmbysjen aktive thell\u00eb brenda mantelit h\u00ebnor.<\/p>\n\n\n\n<p>Kjo do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb materiali m\u00eb i dendur brenda H\u00ebn\u00ebs bie drejt qendr\u00ebs dhe materiali m\u00eb pak i dendur ngrihet lart.<\/p>\n\n\n\n<p>Ky aktivitet \u00ebsht\u00eb propozuar prej koh\u00ebsh si nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb shpjeguar pranin\u00eb e disa elementeve n\u00eb rajonet vullkanike t\u00eb H\u00ebn\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>Hulumtimi i ekipit shton nj\u00eb pik\u00eb tjet\u00ebr n\u00eb list\u00ebn \u201cp\u00ebr\u201d t\u00eb provave.<\/p>\n\n\n\n<p>Dhe ata zbuluan se b\u00ebrthama h\u00ebnore \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e ngjashme me at\u00eb t\u00eb Tok\u00ebs \u2013 me nj\u00eb shtres\u00eb t\u00eb jashtme t\u00eb l\u00ebngshme dhe nj\u00eb b\u00ebrtham\u00eb t\u00eb brendshme t\u00eb ngurt\u00eb<\/p>\n\n\n\n<p>Sipas modelimit t\u00eb tyre, b\u00ebrthama e jashtme ka nj\u00eb rreze prej rreth 362 kilometra dhe b\u00ebrthama e brendshme ka nj\u00eb rreze prej rreth 258 kilometra.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ebrthama e brendshme, zbuloi ekipi, gjithashtu ka nj\u00eb densitet prej rreth 7,822 kilogram\u00eb p\u00ebr met\u00ebr kub.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7udit\u00ebrisht, n\u00eb vitin 2011, nj\u00eb ekip i udh\u00ebhequr nga shkenc\u00ebtari planetar i NASA Marshall, Renee Weber, gjeti nj\u00eb rezultat t\u00eb ngjash\u00ebm duke p\u00ebrdorur teknikat m\u00eb t\u00eb fundit sizmologjike n\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat e Apollos p\u00ebr t\u00eb studiuar b\u00ebrtham\u00ebn h\u00ebnore.<\/p>\n\n\n\n<p>Ata gjet\u00ebn prova t\u00eb nj\u00eb b\u00ebrthame t\u00eb brendshme t\u00eb fort\u00eb me nj\u00eb rreze prej rreth 240 kilometrash dhe nj\u00eb densitet prej rreth 8,000 kilogram\u00eb p\u00ebr met\u00ebr kub.<\/p>\n\n\n\n<p>Rezultatet e tyre, thon\u00eb Briaud dhe ekipi i tij, jan\u00eb konfirmim i atyre gjetjeve t\u00eb m\u00ebparshme. Dhe kjo ka disa implikime interesante p\u00ebr evolucionin e H\u00ebn\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>Ne e dim\u00eb se jo shum\u00eb koh\u00eb pasi u formua, H\u00ebna kishte nj\u00eb fush\u00eb magnetike t\u00eb fuqishme, e cila filloi t\u00eb zhdukej rreth 3.2 miliard\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb fush\u00eb e till\u00eb magnetike krijohet nga l\u00ebvizja dhe konvekcioni n\u00eb b\u00ebrtham\u00eb, k\u00ebshtu q\u00eb nga \u00e7far\u00eb p\u00ebrb\u00ebhet b\u00ebrthama h\u00ebnore \u00ebsht\u00eb thell\u00ebsisht e r\u00ebnd\u00ebsishme se si dhe pse fusha magnetike u zhduk.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj&euml; hetim i plot&euml; i botuar n&euml; maj 2023 zbuloi se b&euml;rthama e brendshme e H&euml;n&euml;s &euml;sht&euml;, n&euml; fakt, nj&euml; &ldquo;top i fort&euml;&rdquo; me nj&euml; densitet t&euml; ngjash&euml;m me at&euml; t&euml; hekurit. Kjo, shpresojn&euml; studiuesit, do t&euml; ndihmoj&euml; n&euml; zgjidhjen e nj&euml; debati t&euml; gjat&euml; n&euml;se qendra e H&euml;n&euml;s &euml;sht&euml; e ngurt&euml; apo e shkrir&euml; [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":37834,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[568],"tags":[],"class_list":["post-37833","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kuriozitete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37833","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=37833"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37833\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":37835,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37833\/revisions\/37835"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/37834"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=37833"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=37833"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiojehona.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=37833"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}